N kuma na dugu tɔn ka baaraw kan sɔmiɲɛ waati ani dugu tɔnɲɛnajɛ.

O sɔmiɲɛ baara ninnu dɔrɔn tɛ dugu ka baarakɛta ye, wa tɔnɲɛnajɛ fana dɔrɔn tɛ dugu laada ɲɛnajɛ ye. Tɔn bɛ baara suguya caman wɛrɛw kɛ i n'a fɔ biriki bɔ ani sojiri tigɛ. Tɔndenw bɛ sara o baaraw la i ko u bɛ sara cogo min na sɔmiɲɛ fɛ.

Nin baara ninnu kɔ fɛ, tɔndenw bɛ baara wɛrɛw kɛ, nka, a ka can a la, olu tɛ sara, olu ye ɲɔgɔn dɛmɛ baaraw ye dugu kɔnɔ. O baara dɔw ye ɲɔgosi n'a cɛli, sojɔ, sobili, danbekala, ani dugu baara misɛnnin wɛrɛw.

Tɔnɲɛnajɛ fana dama tɛ dugu tulonkɛ ye, laadala tulon caman wɛrɛw bɛ kɛ dugu kɔnɔ.

O laadala ɲɛnajɛ ninnu musakaw bɔlen kɔ tɔn ka wari n'a ka suma na, ko caman wɛrɛw bɛ se ka ɲɛnabɔ n'a ye dugu kɔnɔ:

Ni baloko gɛlɛyara san min na, n bɛ fɛ k'a fɔ ni minnu ka balo ma u la se ɲɔgosi waati wɛrɛ ma, o dutigiw bɛ se ka taa ɲɔ dɔ dɔnɔ tɔn fɛ k'o kɛ balo ye yanni ɲɔgosi wɛrɛ cɛ.

Ni nisɔngɔko tun gɛlɛyara, tɔnwari tun bɛ kɛ ka dɔ sara walasa ka mɔgɔw kisi malo ma. Bɛɛ tun ye kelen ye o kow la, ni min ka kan ni dɛmɛ ye, o bɛ dɛmɛ.

ɲɔw mana gosi, k'u ladon so, ni minnu bɛ taa tunga fɛ, olu bɛ taa, ni minnu tɛ taa, olu bɛ to dugu kɔnɔ ka du tilema kuma baaraw kɛ. Ni sɔmiɲɛ sera, tunganataalaw bɛ segin so kana forobaaraw kɛ.

Kow tun bɛ tan an ka togodaw la, ɲɔgɔndɛmɛ cogoya caman ani jɛkabaara cogoya caman tun bɛ kɛ yen, nka bi, olu caman tunun na, u tɛ kɛ ka caya bilen.

N ye ɲininkali kɛ an ka togodala mɔgɔ dɔw la, u k'u hakilina fɔ o kokɔrɔw ninnu tununkunw kan ani u miiriyaw o kow la. An da bɛna se o ɲininkaliw n'u jaabiw ma kunnafoni nataw kɔnɔ.

Ɛntɛrinɛti y’o ye fana ! K’i to i sigiyɔrɔ la, k’a dɔn diɲɛ fandɔ fɛ ko karisa ye jɔnni ye, a miiriya ye mun ye, a bɛ mun kɛ.

Diɲɛ fan fitini bɛɛ b’a jija a ta cogo la, min ka kan ka dɔn fandɔ mɔgɔw fɛ.

Takisini ye sɔrɔ yirawasira dɔ ye Segu demisɛn dɔw fɛ wa a bɛ taama nɔgɔya. Bi, siniwa motow ye fan bɛɛ fa i n’a fɔ jakarita, yamaha ani suguya wɛrɛw. I n’a fɔ o se tɛ bɛɛ ye, dɔw diyagoyalen don ka bolimafɛn dɔw ta i n’a fɔ Takisini furancɛ surun dɔw la. O kɛra baara sira ye demisɛn dɔw bolo walasa k’u ka musakaw dakala.

N kɛlen k’o Takisini ninnu ye fan bɛɛ fɛ, janko dugu kɔnɔna ni Pelengana cɛ, n gɛrɛ la a bolibaa kamalenni dɔ la walasa ka kunnafoni sɔrɔ a ko kan kosɛbɛ.

N ka ɲininkali kɔ fɛ, a ko ale tila la kalan na, jatekalan sira fɛ. Yanni a k’a sigi ten baara ntanya la, a bɛ nin baara in kɛ walasa k’a ka musakaw sɔrɔ wa ale n’a ɲɔgɔnna demisɛn caman bɛ baara in kɛ.

N ka ɲininkaliw la k’a dɔn ninTakisini ninnu bɛ sɔrɔ cogo min, a ye n jaabi ko a sɔrɔ cogo ka can.

ANPE bɛ moto ninnu di demisɛnjɛkuluw ma, u bɛ baara kɛ n’u ye k’a sara u ni a dibaw ka bɛnkan kɔnɔ.

Se bɛ dɔw ye, olu b’a san k’a di bolibaa ma sara la. Bolibaw bɛ taa wari di u ma don o don.

Dɔw b’a san u yɛrɛ ye, dɔw somɔgɔw b’u dɛmɛ k’a san. Olu b’a boli u yɛrɛ ye, u tɛ wari sara maa si ye.

N kɛlen k’a ɲininka n’a bɛ nafa sɔrɔ baara in na, a ko ɔwɔ, bawo Takisinin tigi b’a sara kalo la, a b’a jija k’o wari kɛrɛnkɛrɛn ka bɛn a ka musakaw ma.

Takisi in ye suguya fila ye. Dɔ bɛ mɔgɔ 8 ta ani bolibaa, dɔ bɛ mɔgɔ 10 ta ani bolibaa. Mɔgɔ kelen kelen bɛɛ bɛ 10 sara ni yɔrɔ ka surun, ni yɔrɔ ka jan, u bɛ 2O sara.

Ni bolibaa min bɛ taa ni 1000 ye don don, o bɛ sara 5000 kalo la, ni min bɛ taa ni 800 ye don o don, o bɛ sara 4000 kalo la takisinin tigi fɛ.

Baara in gɛlɛyaw kun kan, a y’a jira ko ɲɛlɛya bɛ baara bɛɛ la. A ko fura wɛrɛ t’o la fɔ baara kanu ani k’i jija ka baara gɛlɛyaw ku janko olu minnu ni mɔgɔ kuraw don waati bɛɛ. A ko Bɛɛ ka yecogo tɛ kelen ye. Dɔw ka ko ka nɔgɔ, u bɛ muɲu, dɔw kɔrɔtɔlen bɛ tuma bɛɛ, anw de b’o bɛɛ ku. A ma nɔgɔ, nka an b’a jija, a ko ten.

Bi bi in na, hakilina falen falen caman kɛra, lajɛba caman kɛra, wale caman bila la sen kan an ka kan ka ɲɛtaa kama.

Nafa caman fɔra an ka kan tali la ba la, nka fɔli t’a ɲɛ fɔ a ka waleya k’a jira ko nafa minnu bɛ fɔ, ko ni kan ninnu tara ba la, u bɛ se k’o magow ɲɛ.

Walikan kalan ye fanga sɔrɔ kosɛbɛ, nka halisa, an ka togoda yɔrɔ dɔw bɛ ye, o lakɔli kalan ma sabati yɔrɔ minnu na kosɛbɛ. O yɔrɔ ninnu bɛɛ la, i bɛ se ka mɔgɔ damadɔ sɔrɔ yen minnu b’u magow bɛɛ ɲɛnabɔ an fakanw na. O b’a jira ko an ka kanw kalanni kɛra sababu ye ko mɔgɔw bɔ dibi la.

Nka, halisa n’an y’a lajɛ, an b’a ye ko a ye mago ba ɲɛ u ye u sigidaw la, nka o mɔgɔ kelenw bɛ don dibi la n’u nana an ka dugubaw kɔnɔ.

Bolimafɛnw caya ni mɔgɔw mago caya kɛra sababu ye ka dugubaw ni togodaw bila ɲɔgɔn na. Togodalamɔgɔw cayara duguba kɔnɔ. Duguba kɔnɔ tamasiɲɛw, i n’a fɔ bitigiw tamasiɲɛ, baarayɔrɔw tamasiɲɛ, sirabasariyaw tamasiɲɛ, olu bɛɛ sɛbɛnnen bɛ kan wɛrɛ la togodala mɔgɔw tɛ se ka min kalan. O b’a jira k’olu minnu jatelen bɛ kalanbaw ye togodaw la, olu bɛ kɛ kunfinw ye dugubaw kɔnɔ k’a sabu k’an ka kanw donbaliya ye jate la duguba tamasiɲɛw na.

Nin bɛ b’a jira k’a fɔ ko n’an bɛ fɛ k’an ka kanw ta ba la, fɛn caman bɛ yen, an bɛ se ka min kɛ n’u ye.

A ma fɔ k’u sɛbɛnnen bɛ walikan minnu na, k’olu ka bila, nka, an bɛ se k’an yɛrɛ ka kan dɔw sɛbɛn o walikan ninnu duguma bitigidaw la, baarayɔrɔw la ani sirabasariya pilakiw kan walasa bɛɛ ka faamuya sɔrɔ a la.

N’i sera an ka togoda dɔw la, i b’a ye ko bitigitigi dɔw kɛlen bɛ ka bitigi tamasiɲɛ sɛbɛn u ka bitigi da la walikan na, nka i b’a sɔrɔ a sɛbɛn cogo maɲɛ. O la, a ma kɛ o walikan in ye wa a tɛ faamu an yɛrɛ ka kan na.

N’i bɛ dugutaasira kan, duguw tɔgɔ dɔnni bɛ magoba ɲɛ, a b’a to I b’a dɔn I bɛ hakɛ min na, a b’a to fana, I k’a dugu tɔgɔ mara bawo a bɛ se ka kɛ I mago bɛ jɔ a dugu dɔw la kɔ fɛ. Pilaki minnu turulen bɛ ka dugu jira sirabada la tugutaa sira kan, olu bɛ sɛbɛnnen bɛ walikan na, togodalamɔgɔ caman tɛ se ka minnu kalan. O fana ka kan ka lajɛ.

Nin hakilina ninnu ɲɔgɔnna caman bɛ ye minnu bɛ se ka sabati an ka kanw na, n’an bɛ fɛ k’u kɛ baara kɛ minɛn ye.

Yanni n ka tɛmɛ ni ɲɛfɔli tɔ ye, n bɛ dɔɔni fɔ "tɔn" daɲɛ kan.

Tɔn, a fɔ cogo ɲuman ye "ton" ye, nga i n'a fɔ an b'a kɔlɔsi tuma caman, daɲɛ dɔw fɔ cogo bɛ yɛlɛma waati kɔnɔ.

Ton kɔrɔ ye ka fɛnw bila juruba kelen na, k'u bɛɛ kɛ kelen ye. Misali: ka kɔnɔn ton, o kɔrɔ ye ka kɔnɔndenw don juru kelen na.

Dugu demisɛn minnu bɛ fara ɲɔgɔn kan bonya kɔnɔ, olu bɛ weele "tondenw" in n'a fɔ kɔnɔndenw bɛ ɲɔgɔn kɔ cogo min na.

ɲɛmaa minnu bɛ tɔndenw ɲɛ, k'u bila sira, a bɛ fɔ olu ma ko tɔntigiw.

N bɛ tɛmɛn ni kunnafoni fɔlɔ tɔ ye:

Dugu mɔgɔw ka foro siɲɛni kɔ fɛ, dugutɔn bɛ se ka ta dugu wɛrɛ mɔgɔw ka foro siɲɛ. U tɛ dan u ka dugu foro siɲɛni dama ma, ni dugu wɛrɛ mago bɛ dugu min tɔndenw na, o bɛ se ka olu weele. U bɛ taa o tigi ka foro siɲɛ. A sara cogo bɛ ye kelen ye.

Wali forow siɲɛni kɔ fɛ, tɔndenw yɛrɛ bɛ u ka foro da, a bɛ fɔ o ma ko tɔnforo. U bɛ don dɔ suganti, kari walima juma, k'o kɛ tɔn foro siɲɛ don ye. O la, kari o kari walima, juma o juma u bɛ taa tɔnforo siɲɛ. O baara ninnu kɛtɔ, ni tɔnden minnu ye baara kolon kɛ walima ka ko bɛnbali dɔ kɛ, sofaw b'olu minɛ. Dɔgɔkun o dɔgɔkun, u bɛ ɲɔgɔn sɔrɔ fɛrɛ la, ka kunnafoniw di ɲɔgɔn ma, ka kkuraw boloda. O sen fɛ minnu minɛ na, olu b'u ka minɛnifɛnw sara, woro walima wari.

O ɲɔgɔn ye in bɛ kɛ sugu jɔlen kɔfɛ su bawo o b'a sɔrɔ bɛɛ taara sugu jɔ, wari dɔɔni sɔrɔ la.

Ni ɲɔ gosira, tɔndenw b'u ka jurutigiw kani. Ni min ta ye ba ye, ni min ta ye ɲɔ ye, ni min ta ye wari ye, bɛɛ b'i ta sara. U bɛ a bɛɛ mara.

Tɔndenw bɛ don dɔ suganti, ka tɔnɲɛnajɛ dɔgɔda. O ye dugu sanyɛlɛma ɲɛnajɛ dɔ ye min ka di kosɛbɛ. Dugu tɔnden bɛɛ bɛ ci bila u jɛɲɔgɔnw n'u teriw ma dugu wɛrɛw la yanni tɔnɲɛnajɛ don cɛ. O y'a sɔrɔ dugu musow ye ŋunanji don kumu na. Dugu kɔnɔ, bɛɛ b'a ka labɛnni fɛnw san, finiw ni sabaraw. Ni tɔnɲɛnajɛ don sera, ba minnu sɔrɔ la, u b'olu faa, ka dumuni suguya caman tobi. Kabini wula fɛ, tɔndenw bɛ sigiyɔrɔw labɛn fɛrɛ la, ka mikoro sigi ka yelenw mɛnɛ. Ni surafana dun ban na, bɛɛ bɛ ɲɔgɔn sɔrɔ fɛrɛ la. Mɔgɔw bɛ na ka bɔ fan bɛ, bɛɛ bɛ taa i diyatigila la. U b'u ka bolimafɛnw bila yen, ka dumuni kɛ ka sɔrɔ ka taa ɲɛnajɛ kɛyɔrɔ la. Sɔɔni, i bɛ dugu fɛrɛ falen ye mɔgɔw la tewu fɔ dɔw bɛ yɛlɛ biliw kan. U bɛ su bɛɛ kɛ balafɔ la ni ŋunanji min na. Tile fɛ, u bɛ ɲɛnajɛ kɛ tugun, nga o la, u bɛ bɔnjala, bara ani musow ka janjigi fɔ. Bɛɛ b'i dɔn, cɛw ni musow, demisɛnw ni maakɔrɔw. U bɛ se ka tile saba kɛ ɲɛnajɛ, dumuni ani ŋunanji min na o cogo la. Dugumɔgɔw bɛɛ bɛ ɲɛnajɛ, k'u nisɔndiya.

Tɔnɲɛnajɛ laban don, tɔndenw bɛ taa foli bila dugu Nɛɛnɛ na. Nɛnɛ ye musokɔrɔba ye min bɛ suganti dugu kɔnɔ k'o kɛ dugu muso kuntigi ye.

O sugantili tɛ kɛ kɔrɔya kunda si la, a bɛ kɛ musokɔrɔba hakilitigi ye min bɛ se ka dugu musow fɔ ka don ɲɔgɔn na, k'u bɛn, k'u bila sira ɲuman kan. A ka ca a la, ni faamubaliya donna muso min n'a cɛ cɛ, o bɛ taa o fɔ a ye, a bɛ o ɲɔgɔnfaamubaliya fɔ k'o ban. A bɛɛ fɔ o de ma ko Nɛɛnɛ. O tɛ a tɔgɔ yɛrɛ ye, n'a bila la o jɔyɔrɔ la, o bɛ weele o tɔgɔ la.

Tɔnɲɛnajɛ laban don, dugutɔndenw bɛ taa foli bila o musokɔrɔba in na. U bɛ taa a ka so, ka dundun fɔ, ka dɔnkili da a la, k'a mabalima, k'a ka wale ɲuman kɛlen fɔ, ka dugaw k'a ye. N'o kɛra, o ye tɔn bannen ye, bɛɛ bɛ taa i ka so. Nin bɛɛ lajɛlen musaka bɛ bɔ tɔn ka baaraw sara la.

A tɔ bɛ na...

Ka ne to kalanso fitininw na, k'a ta kalanso fɔlɔ la fɔ kalanso kɔnɔntɔnnan, ne tun bɛ to ka taa lesɔnta la mangorosunnin dɔ suma na sibiri ni kari donyaw fɛ dugu kɔ fɛ.

Ne kelen tun ye dugu kalanden ye o waati, kalan kɛ ɲɔgɔn tun tɛ ne na. O la, ni sibiri ni kari tun sera, ni ne ye daraka dun, ne bɛ ji kɛ bidɔnnin dɔ kɔnɔ ka taa mangorosunni in kɔrɔ ka taa lesɔn ta fɔ midi. Ni midi sera, n bɛ taa dumuni kɛ so ka sɔrɔ ka tile tɔ kɛ dukɔnɔ baaraw la.

Ne tora ten fɔ ka n'a kɛ i ko mangorosunni kɛra ne jɛɲɔgɔn ye. Ne paselen kalanso kɔnɔntɔnnan na ka taa lise la Bamako, ne na o na walanbila la so Bamusobugu la, ne bɛ taa n sigi mangorosunni kɔrɔ dɔɔni ka n hakili jigin n ka kalanden fitininya waatiw la. Sen dɔ fɛ, ne nana walanbila la so, ne taara ko n bɛ taa mangorosunnin kɔrɔ, ne taara bala a binnen na, a jalen.

Ne ye n jɔ k'a lajɛ, a ma ɲɛ ji jɛra n ɲɛ kan bawo a kɛra i ko n jɛɲɔgɔn dɔ de sara. O bɛɛ la, ne taa o taa walanbila la so halisa, n bɛ taa n jɔ mangorosunni in jɔyɔrɔ la dugu kɔ fɛ. A bɛ n hakili jigin n ka demisɛnya fɛn caman na.

Tɔgɔ ye daɲɛ ye min bɛ mɔgɔ, bagan walima fɛn dɔ ko fɔ.

Tuma dɔw la, o fɛn kofɔlen kɔ fɛ, tɔgɔ in bɛ se ka kɔrɔ wɛrɛ jira min nafa ka bon an ka hadamadenya na. O dɔ ye jigiɲɛ ye. Dɔw b'a fɔ ko jiginɛ. Nin fɔcogo fila in na, jumɛn kaɲi?

Ne sigira, k'a lajɛ, k'a jateminɛ, ne ye min sɔrɔ, o de ye jigiɲɛ ye, bawo o fɛn iralen kɔfɛ, n'an bɛ se k'o ye an ɲɛ na, ka maga o la, jigiɲɛ bɛ fɛn wɛrɛ ko fɔ min bɛ hadamadenya taabolo dɔ jira.

Jigiɲɛ ye fɛn ye, sɛnɛfɛnw bɛ kɛ min kɔnɔ k'u mara walasa k'u kisi cɛnnifɛnw ma. Ni sɛnɛfɛn min kɛra jigiɲɛ min kɔnɔ, o bɛ weele o sɛnɛfɛn tɔgɔ la. O de la, ɲɔjigiɲɛ bɛ yen, tigajigiɲɛ bɛ yen, kaba jigiɲɛ bɛ wa jigiɲɛ dɔ fana bɛ yen u b'a fɔ o ma ko sɔjigiɲɛ, Turelakaw, kulubalilakaw, Samakɛlakaw ani Sogobalakaw b'o jigiɲɛ in dɔn kosɛbɛ, wa u b'o mara ka ɲɛ.

Nin fɛn yeta ninnu kɔ fɛ, jigiɲɛ kɔrɔ ye di? a bɛ mun jira hadamadenya la?

Walasa an k'o dɔn, an bɛ daɲɛ in tigɛ:

Jigi: sinsinnan, dɛmɛbaa...

ɲɛ: fa,

Jigiɲɛ kɔrɔ ye jigifa, hakilisigi.

Ni jigiɲɛ fara, o ye jigifalen ye, o ye hakili sigiulen ye.

Ni sɔmiɲɛ sera, duden bɛɛ bɛ taa foro la ka sɛnɛ kɛ foroba kelen kɔnɔ. Ni ɲɔ gosira, u b'a kɛ jigiɲɛ kɔnɔ k'a mara, ka to k'a bɔ dɔɔni dɔɔni k'a kɛ dumuni ye bɛɛ b'a dun ɲɔgɔn fɛ, bɛɛ ta don, bɛɛ ka kan a la, bɛɛ bɛ fa.

Dumuni kɔfɛ, ni nafolo sɔrɔ sira wɛrɛ tɛ dudenw bolo, dutigi bɛ to ka dɔ feere k'o wari kɛ du musaka ye:nasɔngɔ, nisɔngɔ, ani musofura nafolo..... O tɔ bɛ dafa ni dudenw ka jamana kɔnɔtaa nafolo ye ni taama diyara.

O la, ni sɔmiɲɛ diyara, ka sɛnɛfɛn caman sɔrɔ, ka jigiɲɛw bɛɛ fa, o ye dutigi ni dudenw bɛɛ jigi sigilen ye.

Minnu bɛ jamana kɔnɔtaa da ma, olu b'u labɛn, ka taa jamana kɔnɔ, ka taa wari ɲini. Ni sɔmiɲɛ wɛrɛ sera, u bɛ segin ka na so, ka na sɛnɛ kɛ. U ni wari min bɛ na, o bɛ di dutigi ma, walasa ka du musakakow ɲɛnabɔ.

Ni jigiɲɛ kɔrɔ faamu na, o bɛ mun de ɲɛ?

Jigiɲɛ kɔrɔ faamuni b'a to an b'a wasa don jigiɲɛ na du kɔnɔ k'a faamu ka ɲɛ. Duden bɛɛ b'a faamu ko ni e kelen y'a kɔnɔ fɛn sonya k'a cɛn, i ye duden bɛɛ jigi tigɛ.

Jigiɲɛ kɔrɔ dɔnni bɛ kɛ sababu ye ka dusu don duden bɛɛ kɔnɔ ka sɛnɛ kɛ bawo u bɛɛ b'a dɔn k fɛn min bɛ de ka du kisi kɔngɔ ma, ka san kɛ hakilisigi la, k'u ka jamanakɔnɔtaa diya bɔ, o de ye u ka sɛnɛ kɛ kosɛbɛ k'a jigiɲɛw fa.

Don dɔ, kɔɲɔn tun bɛ kungo sogow la. U ye tile bɛɛ kɛ u ma dumuni kɛ. Wula fɛ, waraba ye sogo caman faa, k'olu joli min fɔ k'a fa. A ye weele bila kungo sogo bɛɛ ma, u nana sogow damadɔ dalen sɔrɔ dugu ma. Waraba ko kungo sogow ma:"ne kɔnɔ fara, dumuni filɛ, nga walasa aw k'a dun, aw bɛ danni kɛ fɔ 40. Ni min tila la bɛɛ ɲɛ, o bɛ dumuni kɛ. Komi bɛɛ fɛ suruku kɔrɔ nalonnen don, u fɛ o sen t'a la.

Bɛɛ ye danni daminɛ kelen, fila saba, naani.... Tɔw b'o la tuma min na, suruku kɔrɔ ko:" kɔnɔtɔn saba, saba kunba gansan, duuru fila jɛlen tan, o ye bi naani ye." Cogo wɛrɛ la: 9 sigiyɔrɔma 3 kafolen 3 la kafolen 5 kafolen 5 la = 40 ye. Suruku Kɔrɔ tila la bɛɛ ɲɛ, a ye dumuni ta k'a dun.

N ye nin Nsiirin ta yɔrɔ min na, n y'a bila yen.

Nin nsiirin in kun ye ka demisɛnni dege kunfɛ jate teliman na kabin a fitini. A kun dɔ ye fana demisɛnni k'a dɔn ko tuma dɔw la, a ka kan ka baara kɛ ni hakili ye, ka ko cunnen dɔw ɲɛna bɔ a yɛrɛ ye.

A ka c’a la, Mali dugu caman kɔnɔ, tɔn bɛ yen, n'o de ye demisɛnw faralen ye ɲɔgɔn kan jɛkulu kelen na dugu ka ɲɛtaa baaraw kama. A b'a cogo kɔrɔ la yɔrɔ dɔw la halisa, nga yɔrɔ dɔw la, hali ni a ma ban pewu, a tɛ kɛ i ko kɔrɔlen tugun. N b'a ɲini ka n da se o yɛlema in kunba dɔw ma kɔfɛ.

Dugu tɔn sinsinnen bɛ dugu demisɛnw kan k'a ta san 15 la fɔ san 40 ɲɔgɔnna ma, a taabolow bilalen bɛ sen kan ka ɲɛ walasa tɔndenw bɛɛ k'u ka kɛta dɔn, k'a waleya ni ŋaniɲa ɲumanya ye.

Tɔntigi n'a ka dankan sigilen bɛ tɔn kunna. Olu ye tɔn faamaw ye. U bɛ tɔn sariyaw sigi, k'u hakili to tɔn taabolo ɲuman na, ka bɛn ni bonya sabati dugu demisɛnw ni ɲɔgɔn cɛ. U bɛ kɛ tɔnbaara yɔrɔ bɛɛ la hali ni u tɛ fanganabaara kɛ i ko tɔndenw.

Kulu wɛrɛ dalen bɛ tɔnkuntigi n'a dankan kan n'o ye sofakuntigiw ni Sofa tɔw ye, mɔgɔ 5 walima mɔgɔ 6 ɲɔgɔ. Tɔnjeliw, kɛlɛbannaw, ani kolabɛnnaw b'o kulu in na. Sofakuntigiw b'u janto tɔndenw na baara taabolo ni tɔn sariyaw labatoli sira kan tɔntigiw ka yamaruya kɔnɔ.

Demisɛnw bɛ don dugu tɔɔ na cogodi?

A bɛ se ka kɛ yɔrɔ bɛɛ n'a ta kɛ cogo don, nga a ka c’a la, demisɛnw, kamalenw ni npogotigiw, ka bɔ san 15 la ka se san 16, u bɛ don dugu tɔn na. Ni demisɛn minnu mɔ diyara, olu bɛ don tɔn na n'a sɔrɔ la u bɛ u yɛrɛ ka du kɔnɔ baaraw kɛ hali ni u tɛ san 15 walima san 16 bɔ. Tɔn donni na, demisɛn hakɛ tɛ ta jate dukunda, demisɛnw bɛɛ bɛ don kunkɛ ɲɔgɔn kunda hali ni a sɔrɔ la demisɛn 1dama bɛ du dɔ kɔnɔ, ni 6 bɛ du dɔ kɔnɔ.

Tɔnkuntigiw bɛ yɛlɛma waati jumɛn?

Dugu minnu ka bon, demisɛnw ka ca kulu kulu, tɔntigiw bɛ falen san 3 o san 3. Ni dɔw bɔra yen, minnu dalen bɛ olu kan si la, olu bɛ sigi tɔnkuntigya la.

Dugu dɔgɔmanw kɔnɔ, demisɛnw man ca yen, tɔnkuntigi bɛ fale san 5 o san 5.

N m"a fɔ a tɛ kɛ, nga a ka gɛlɛn tɔnkuntigi dɔ ka gɛn ka bɔ tɔn kunna ka sɔrɔ a ka tɔnkuntigiya san hakɛ ma ban. Tɔnkuntigiya ye jɔdaba ye dugu kɔnɔ, wa a tɔgɔ ka bon fana. O la, tɔnkuntigi bɛɛ b'a jija walasa a bɛ se ka tɛmɛ a sigira min nɔ na kan bawo o de ye dugu taaɲɛ sira ye wa dugu mɔgɔw bɛɛ ɲɛ jɔlen bɛ a la k'a lajɛ tɔn bɛna kɛ a bolo cogo min na. O la tɔntigi bɛɛ diyagoyalen don, walasa k'a yɛrɛ tɔgɔ n'a ka du tɔgɔ makara, ka baara kɛ, ka baara kɛ kosɛbɛ, ka baara ɲuman kɛ walasa ka dugu bɔ nɔgɔ la a ka waati kɔnɔ. O de ye tɔntigiw ka

kunnawolo ye.

Sariya fɛn o fɛn mana bɔ san fɛ tɔntigiw ni sofaw yɔrɔ, tɔndenw b'olu minɛ ni bonya ye k'olu labato ka baara kɛ ka ɲɛ.

Ni min ye filimako kɛ, o bɛ ɲagin kankarida caman kɔ fɛ. A ka can a la, o filimako ninnu ye sebaliya joona baara yɔrɔ la, baara kolon kɛ ani ɲɛmɔgɔ dɔgɔya. N'o bɔra a la, filimako kɛli ka dɔgɔ tɔn kɔnɔ. Woro de bɛ kɛ ka ɲaginni ninnu sara, a dɔgɔyalen ye woro 10 ye. Tuma dɔw la, ɲaginni bɛ taa fɔ woro 20 walima woro 30, deli bɛ se ka kɛ min na ka dɔ bɔ a la fɔ ni jalaki tigi ma yaadalenya kɛ.

Tɔn ka baara ye mun ni mun ye?

Sobililiw, kɔɲɔ baara misɛn dɔw, dugu bɔlɔnw furanni baaraw bɛ kɛ fu tɔn fɛ dugu kɔnɔ. Tɔn ka baara fanba bɛ kɛ sɔmiɲɛ waati ka ɲɛsin cikɛ ma minnu bɛ sara, n'o wari bɛ tɔn dɛmɛ ka ko caman ɲɛnabɔ dugu kɔnɔ. Dugu kɔnɔ, du dɔw mago bɛ baarakɛlaw la walasa ka ka se k'u ka forow bɛɛ cikɛ. Du tigiw bɛ tɔn weele ka taa u ka foro siyɛn. O sara bɛ se ka kɛ ɲɔ kilo 50 ye walima kilo 100. A bɛ se ka kɛ ba ɲɛnɛma 1 walima 2 ye. Forow bɛ se ka bonya ɲɔgɔn ye cogo min na, u saraw bɛ se ka bonya ɲɔgɔn ye o cogo la.

Musow fana tɔgɔla foroninw b'u bolo, muso dɔw bɛ tɔn weele ka taa u ka forow siyɛn. Foro bɛ n'a sara hakɛ don, nga a kɛra cogo o cogo, dugu tɔn bɛ forow baara kɛ sara la, min tɛ kamalen kɔrɔ tile sara bɔ. O la, dugu tɔn bɛ wari dɔ sɔrɔ ka dugu dɛmɛ, ka dugu ka ɲɛtaa baaraw kɛ, ka ɲɛnajɛw kɛ dugu kɔnɔ, wa forow fana bɛ siyɛn sara la min tɛ forotigiw tɔɔrɔ.