Telefɔni kura, kɔrɔlenw ani telefɔniminɛnw feereli kɛra dahirimɛ sɔrɔsira ye mɔgɔ caman bolo an ka jamana kɔnɔ bi. Dɔw bɛ telefɔni ni telefɔniminɛnw feere yaala yaala la, dɔw bɛ bitikibaw kɔnɔ, dɔw bɛ nɛgɛbikininw kɔnɔ, fɛn o fɛn ye telefɔni ni telefɔniminɛnko ye, o bɛɛ bɛ sɔrɔ o yɔrɔw la.

O de ye nin jagokɛla demisɛn in ta ye Bamakɔ, n’o tɔgɔ ye Sori Nimaga n’o ye telefɔni ni telefɔniminɛn ferela ye Fajigilasugu la komini fɔlɔ la.

I n’a fɔ aw bɛ se k’a ye cogo min na jaw la, Sori bɛ telefɔni kuraw, kɔrɔlenw, telefɔniminɛnw, i n’a fɔ batiriw, kariti memuwariw, sariziyɛriw feere ani fɛn caman wɛrɛw. Sori tɛ foyi wɛrɛ kɛ nin baara in kɔ wa a bɛ fɛn sɔrɔ a la.

Fɛn bɛɛ daminɛ ka gɛlɛn, Sori ye gɛlɛyaw sɔrɔ baara in daminɛ na a ka feerefɛnw sɔngɔko la. A tun bɛ ɲinɛn feerefɛnw sɔngɔ kɔ fɔ a tun bɛ telefɔni dɔw feere sɔngɔ na minnu ka dɔgɔ ni telefɔni tada yɛrɛ ye.

Baarakɛla ɲuman bɛɛ b’a ɲinin ka dɔ fara a ka dɔnta kan waati bɛɛ, k’a ka filiw latilen, ka fura ɲinin gɛlɛyaw la. O de la, Sori y’a lajɛ k’a ka feerefɛn n’u sɔngɔ sɛbɛn kan na, n’o ye Arabukan ye. N’a bɛ min feere, a b’o sɔngɔ lajɛ papiye kan, o la a tɛ fili bilen.

N kɛlen ka Sori ɲininka n’a ye gɛlɛya sɔrɔ Arabukan sendonni na a ka jago la, a ye n jaabi ni nisɔndiya ye ko a ma gɛlɛya foyi sɔrɔ o la bawo a b’a sɛbɛn cogo la a yɛrɛ b’a faamu cogo min na wa a tɛ fili bilen.

Sori ka jago bɛ ka yiriwa, don o don dɔ de bɛ fara a ka feerefɛnw kan.

Telefɔni bɛ Yakuba bolo walasa a kana a ka dugu kibaruyaw jɛ.

N ni nin jininberefeerela in bɛnna a n’a ka telefɔni. Yakuba ye sans 19 ye, a bɛ bɔ Kacɛna komini dugu dɔ la, kilo 315 ani bamakɔ cɛ, Mali la.

Baro kɛli Yakuba fɛ, o kɛra sababu ye n k’a dɔn ko bɛɛ n’a ka telefɔni takun don. Yakuba ye kamalenni nisɔnduman ye, a b’a ka telefɔni takun ɲɛfɔ hali a t’a jɔ ka miiri. N’a bɛ k’a ɲɛfɔ, I b’a ye k’a fɔ ko a dalen b’a ka fɔta la, wa takun b’a ka telefɔni na, wa à jɔyɔrɔ ka bon a boli.

I bɛ se ka hakɛto k’a fɔ n ye telefɔni bɛ min ɲɛ I ye wa?

“Ne ye tilemakɛla ye Bamakɔ, n bɛ dukɔnɔbaara la, n yɔrɔ ka jan n somɔgɔw la. A nege bɛ n na waati dɔw la k’a dɔn min bɛ ka kɛ an ka du kɔnɔ ani dugu kɔnɔ. Ne fɛ, telefɔni de ka teli o fɛ.”

Telefɔni bɛ I somɔgɔw bolo a ka dugu la wa?

“Rezo bɛ sɔrɔ yen nga telefɔni tɛ n somɔgɔw bolo. N terikɛ dɔ bɛ Segudugu kɔnɔ, n n’o bɛ bɔ dugu kelen na. A bɛ to ka taa an ka dugu la dɔgɔkun labanw na.

N’a taara an ka dugu la, a bɛ an ka so kibaruyaw ni dugu kibaruyaw fɔ n ye, ni n somɔgɔw bɛ fɛ ka kuma n fɛ, a b’o latigɛ. Walasa k’o kumaɲɔgɔnya ninnu kɛ, n bɛ keredi 500 kɛ n ka telefɔni na, waati dɔw la, 80 walima 60.

Ni ci bɛ n bolo ka fɔ n somɔgɔw ye, n b’a ɲɛfɔ n terikɛ o ye, a b’a ɲɛfɔ n somɔgɔw ye n’a sera an ka dugu la. Waati caman, n b’o ci ninnu kɛ bataki ye telefɔni fɛ komi n ye lakɔli bila kalanso 6 nan na.”

Yali i bɛ to ka kuma mɔgɔ dɔw fɛ telefɔni na Bamakɔ yan wa ?

“Ɔwɔ, n bɛ to k’o kɛ. Teriw ni jɛɲɔgɔnw bɛ n na Bamakɔ yan n ni minnu bɛ bɔ dugu kelen na. Baaraw caya kama, an t’a masɔrɔ ka taa bɔ ɲɔgɔn ye tuma bɛɛ. An bɛ telefɔni ci ɲɔgɔn ma ka ɲɔgɔn ka cogoyaw ɲininkali kɛ ani ka dugu kibaruyaw di ɲɔgɔn ma.

Telefɔni bɛ mago ɲɛ n ka baara la fana. Misali la, ni n ka patɔrɔn ye n ci ka taa sugu la fɛnsan na, ni n fili la fɛn dɔ la, n b’a weele walasa a ka n bila sira. O la, ci bɛ kɛ ka ɲɛ joona. O ka pisa n ka segin ka na a ɲininka bawo yɔrɔ ka jan tuma dɔw la.

N bɛ lafiya ni lakana kɔnɔ fana ni telefɔni bɛ n bolo duguba kɔnɔ bowa ni ko kɛra n na ka n to dugu kɔnɔ, n bɛ se ka n somɔgɔw walima n ka patɔrɔn ladɔnniya joona.

Ni n kelen bɛ du kɔnɔ fana, ni mɔgɔ tɛ yen n ni min bɛ baro kɛ, n bɛ n yɛrɛ ɲɛnajɛ ni dɔnkiliw lamɛnni ye telefɔni na. »

N’a sɔrɔ la i tun bɛ o kɛmɛw n’o biseginw mara, yali o tun tɛna dɔ fara i ka sɔrɔ kan wa ?

« Siga t’a la, o tun bɛ dɔ fara n ka sɔrɔ kan, nga, n tun bɛ to kamanagan na ka d’a kan n tun tɛna dugu kunnafoniw ni n teriw kibaruya sɔrɔ Bamakɔ yan, wa n ka patɔrɔn bɛ se ka dimin don dɔ k’a sababu kɛ n ɲinɛnni ye fɛn dɔw kɔ sannikɛyɔrɔ la. »

Mɔgɔw bɛ ɲɔgɔn bɛn, jɛɲɔgɔnyaw bɛ daminɛ hakɛ bɛɛ la fan bɛɛ la jamanaw kɔnɔ, o bɛ kumaɲɔgɔnya kalanni diyagiya dɔw kan ɛntɛrinɛti kan walasa k’u ka jɛɲɔgɔnyaw sabati.

O ye Bubakary Karambe ta ye. Bubakary karambe ye Songhoka ye Badjagara marala Kilo 700 ani Bamakɔ cɛ Mali La. A sigilen bɛ Bamakɔ a mɛɛnna. A bɛ dukɔnɔbaara la, a sen ka can kosɛbɛ sibɛri la walasa ka kumaɲɔgɔnya kalan ɛntɛrinɛti kan ani a teri malidenw cɛ minnu bɛ jamana kɔ kan ani a teri tubabu wɛrɛw, a ye minnu dɔn Bamakɔ n’u seginna ka taa u ka jamanaw na.

Walasa jɛ ka to ani a teri farasikaw, suwɛdikaw ni amerikikaw cɛ, Bubakary diyagoyalen don ka tɛmɛn ɛntɛrinɛti fɛ, nga a tɛ bɛrɛ dɔn o ko la, mɔgɔw b’a dɛmɛn k’a k’o magow dila.

O de y’a to n ye nin hakilina fallen fallen in k’a fɛ k’a ka magow dɔn kosɛbɛ ɛntɛrinɛti kan ani ni a bɛ fɛ Halisa An ma kɛ Hakilitigi ye Porozɛ k’a kalan (ProjetToujours Pas sages).

Bubakary Karambe:

«Bɛɛ ka kan k’a dɔn bi ko tɛmɛn tɛ se ka kɛ ɛntɛrinɛti kan . Misali la, ne bɛ sɔn ka n ka ko nafama dɔw jɛ ni n ma se ɛntɛrinɛti la bawo ɛntɛrinɛti kan kumaɲɔgɔnya de ka di u bɛɛ ye. Kunun n kɔrɔ, n bɔra ka kumaɲɔgɔnya dɔ jɔ dɔ k’a sabu kɛ n tɛ se n bila cogo la skype kan. Ɛntɛrinɛti kan, n bɛ fɛ ka kumɲɔgɔnya kalan, wa n bɛ fɛ fana ka kunnafoni ɲininni kalan ani koɲɛɲinin kɛrɛnkɛrɛnnenya la tubabu dumuniw dilacogo.

N bɛ fɛ k’a dɔn fana sanni bɛ kɛ cogodi yɔrɔjan fɛ ɛntɛrinɛti kan.

N m’a dɔn n bɛ se ka Halisa An ma kɛ Hakilitigi ye hakilina tanu ka se hakɛ min ma bawo o de ye ko in yɛrɛ fura jɔnjɔn ye ka se maa caman ma. An fɛ yan, maa caman tɛ ɛntɛrinɛti dɔn, a setɛ maa caman ye ka ɛntɛrinɛti kalan, olu bɛɛ b’u ka sababu ɲuman caman jɛ o sababu la. Nɛ Halisa An ma kɛ hakilitigi ye Porozɛ, I n’a fɔ I y’a fɔ cogo min na, n’o de bɛ mɔgɔw kalan ɛntɛrinɛti la fu, o y’a bɛɛ fura ye.

Ne kɛra Halisa An ma kɛ Hakilitigi ye kalanden dɔ ye kaban bawo e de sababu la n sera ka dɔɔni dɔn ɛntɛrinɛti la nin tile damadɔ kɔnɔ. Ne fɛ ɲɛtaa sinsin baara dɔ don. »

Ni bɛɛ bɛ don i ka sa kɔnɔ duguba kɔnɔ k’i ka da tugu i da la ko nɛnɛ bɛ kɛnɛ ma, fonɛnɛ ye dudenw faraɲɔgɔnkan waati ye su fɛ togoda la.

Duguba kɔnɔ, fonɛnɛ waati, ni bɛɛ muɲunnen bɛ i diyanye jɛɛmukan walima filimu kan tele la bon na u makunnen walasa u kana jɛɛmu walima filimu yɔrɔ jɛ, fonɛnɛ waati ye baro waati ye demisɛnw ni maakɔrɔw cɛ togodaw la.

Sɛnɛkɛlaw tilala, u tilala kaba karili ni tigasen na. U ye ɲɔtigɛ daminɛ, dugu ma a daminɛ ka lankolonya fɔlɔ demisɛnw ka jamanakɔnɔtaa fɛ, bɛɛ bɛ yen.

Ni fonɛnɛ kunbɔra, du cɛmisɛnninw taara jirikurunba minnu ɲinin du ka baro kama nɛnɛ waati, u la dɔgɔmani bɛ tasuma don o jirikurunw na du cɛmancɛ la. Dutigi n’a mɔdenw fɔlɔ de bɛ taa u sigi tasuma kɔrɔ. Ni demisɛnninw kora ka fini don u la, u bɛ boli ka sin tasuma ma ka taa u sigi u mɔkɛ kɛrɛfɛ dɛbɛn kan. O tɛ se ka taa mankan kɔ bawo demisɛn kelen kelenna si tɛ fɛ k’i sigi tasumasisi fan fɛ, o la, u bɛ ɲɔgɔn ɲɔni ɲɔni. Cɛkɔrɔba hakilitigi in b’o bɛɛ labɛn walasa demisɛnninw ka na gɛrɛ tasuma na kojugu. Demisɛnw n’u mɔkɛ bɛ ɲɔgɔn dalakɔrɔbɔ.

Cɛw ni musow bɔlen kɔ forow la, u b’u ko, ka na fara ɲɔgɔn kan su fɛ ka dumuni kɛ. Cɛw ni cɛmaninw bɛ dumuni kɛ ɲɔgɔn fɛ, musow ni musomaninw bɛ dumuni kɛ ɲɔgɔn fɛ.

N’u tilala dumunikɛ la, bɛɛ b’i ɲɛsin tasuma ma, o ye baro daminɛnen ye. Maakɔrɔw b’u hakilinaw falen falen u kɛlenw ni dɔntaw kan. U bɛɛ n’u ka dɔnta don diɲɛ kɔnɔ. Kalanso hakika don demisɛnw bolo bawo diɲɛlatigɛ tɔba b’olu ɲɛ. Baro taabolo kaɲi, bɛɛ b’i tulo mada walasa kuma dɔ kana tɛmɛ i tulo kan.

Baro daminɛ na, maakɔrɔw bɛ nsiirinw ni kokɔrɔw baro bɔ demisɛnninw ye bawo olu tɛ se ka mɛ u ɲɛna. O nsiirinw ni o kokɔrɔfɔtaw bɛ suganti ka bɛn ni demisɛnw si hakɛ ye wa, a bɛ ɲɛfɔ ka ɲɛ i n’a fɔ an ka maakɔrɔw ye hadamaden sidɔnni kalan kɛ.

Nsiirin minnu bɛ demisɛnninw lasiran su fɛ, u t’olu da. Ni tasuma bɛna sa, u b’a dadon. Walasa ka baro diya, tiga bɛ yen, u b’o ɲimi, tumadɔw la, u b’a ni te min, demisɛnw bɛ to k’o te wili.

Su waati dɔ mana se, demisɛnninw bɛ taa u da. O la, u bɛ bɔ nsiirin na, ka hakilina falen falen daminɛ u ni ɲɔgɔn cɛ. O ye sababu ye kamalenninw ka maakɔrɔw kunnafoni dubakɔnɔnsigi kan ani u ka caman dɔn farafinna kokɔrɔw kan.

Baro in se fɛ, u b’u hakilinaw fɔ sanjikogɛlɛya, dugukolonɔ ani waajeni kan ani kowɛrɛw.

U b’u to o la, ka kow kɔrɔfɔ : dolo dɔw kɔrɔ k’a sababu kɛ u sigicogo ye kabakolo la, bagan dɔw ni kɔnɔ dɔw mankan kɔrɔ, bolokoli ka di san min na.

Kalanso don, demisɛnninw ka kalanso hakika walasa ka maakɔrɔw ka maaya kun dɔn ani u ka hakilitigiya ju.

Nin kunnafoni in ni nisɔngoya jirali cɛ ka jan, a kun ye k’a jira dɔrɔn ko an ka togodaladuw kɔnɔ, ɲɔgɔndɛmɛn bɛ musow ni cɛw cɛ, wa bɛɛ b’i wasa don i ka kɛta la i yɛrɛ ma. Bɛɛ ka kɛtaw dɔnnen don, bɛɛ jɛnnen bɛ n’i ta ye, bɛɛ b’i ka kɛta kɛ ka ɲɛ du ka ɲɛtaa kama.

Tile baara caya n’a ta bɛɛ, togodalamusow b’u ka baarakɛta bɛɛ kɛ walasa k’u jɔyɔrɔ jira ani k’u cɛw dɛmɛn ka du basigi ani ka bɛn sabati du kɔnɔ.

Gadonbaara kama, muso min bɛ tobili la, o bɛ wili kabini nɛgɛɲɛ 5 ka daraka tobi a ka can a la min bɛ dun ka bɛn nɛgɛɲɛ 7 ma. O mana kɛ, cɛw bɛ taa u ka baaraw la, an da bɛna se minnu ma kɔfɛ.

Daraka mana dun, musow bɛ ɲɔ susu ka mugu di tile gadonmuso ma.

Musow bɛ ɲɔgɔn dɛmɛn kosɛbɛ ɲɔsusu senfɛ. Minnu bɛ du kelen kɔnɔ, olu bɛ fara ɲɔgɔn kan bulon kɔnɔ walima du fan dɔ fɛ ka susuli kɛ. Muso wɛrɛw bɛ bɔ du wɛrɛw kɔnɔ n’u ka filenw falen ye ɲɔ walima kaba la ka na fara du wɛrɛ musow kan ka susuli kɛ. Musow bɛ farali min kɛ ɲɔgɔn ka, o tɛ gansan ye. U bɛ fara ɲɔgɔn kan walasa k’u bolo don ɲɔgɔn ye minɛnko la ka sɔrɔ u ma « tigiya » jira. Ni tɛmɛ tɛ kajatu bolo, o bɛ Fanta ta ta, ni kolonkalan tɛ Fanta bolo, o bɛ Awa ta ta. Ni muso dɔ taara du dɔ kɔnɔ ci la, ka taa musow sɔrɔ susuli la, a tɛ tɛmɛ habada n’a ma dɛmɛn dɔɔni don u kelen kelen bɛɛ ma.

Gadonmuso b’a wasa don tilelafana tobili la min bɛ dun ka bɛn nɛgɛɲɛ 10 walima 11 ma. O baara ninnu senfɛ, a bɛ ji bɔ kɔlɔn na min janya bɛ se mɛtɛrɛ 6 walima 10 ma. Ni demusow b’a fɛ, olu b’a dɛmɛn baara la. Gadon bɛ yɛlɛma yɛlɛma du musow ni ɲɔgɔn cɛ. Ni muso dɔ ye tile fila tobili kɛ, o b’a di dɔ ma.

Don o don, muso bɛɛ bɛ susuli kɛ , nka kelen b’a wasa don ga la. An b’o ye taakasegin na gabugu ni a ka so cɛ k’a wasa don demisɛnninw na an’a cɛ ka ci misɛnninw o waati kelen na. Nin bɛɛ ka di anw ka musow ye bawo u b’u yɛrɛ nafa ye diɲɛlatigɛ la. Ni dumuni kèra, a bɛ minɛnw cɛ k’u ko ka sɔrɔ ka taa a ka warisɔrɔbaaraw la i ko muso tɔw.

Togadalamuso bɛɛ n’u ka warisɔrɔbaaranin don min b’a to a b’a ka wariko mago misɛnninw ɲɛnabɔ, a cɛ ka kɛlenw kɔfɛ, k’a wasa don a denw na ani k’a cɛ dɛmɛn waati dɔw la du warimisɛnnikow la. O warisɔrɔbaaraw ye ka kɔɔri kolo bɔ k’a kɛ gari ni finimugu ye, ka tiga wɔrɔ k’a kisɛ feere walima k’a kɛ tigadɛgɛ ye o min bɛ kɛ nan ye kosɛbɛ Mali, walima u bɛ taa u ka pilansiw labaara dugu forobanakɔ kɔnɔ. O nakɔ in kɔnɔ, u bɛ jaba, kɛlɛkɛlɛ, ngɔyɔ ani ɲugu turu ani jiri suguya caman wɛrɛw minnu bɛ dun kosɛbɛ dugabaw kɔnɔ.

O jiriden ninnu bɛ kɛ du dumuniw na wa musow b’u feere u kɛrɛfɛ suguw la.

U bɛ bɔ nakɔ la nɛgɛɲɛ 3, ka na tilelafana tɔ gan ka di dudenw ma. O kɔfɛ, a bɛ surafanatobi daminɛ min bɛ mɔ ka dun ka bɛn nɛgɛɲɛ 8 ma. O dumuni in kɔfɛ, min bɛ dun dutigi ka yɔrɔ la, dudenw bɛɛ, cɛw, musow ani demisɛnw, bɛɛ bɛ to dumunikɛyɔrɔ la dɔɔni ka baro kɛ ani ka maakɔrɔw lamɛn an ka kokɔrɔw kan ani u ka faamuyaw diɲɛ na.

Tile fila o tile fila, u bɛ taa dɔgɔ ɲinin kungo kɔnɔ k’o mara u gatobiliw ɲɛ. O de kama, don o don, an bɛ musow doninen ye dɔgɔ la, den b’u kɔ la, jele b’u kan na. Tuma dɔw la, yanni u yɛrɛ ka taa dɔgɔ ɲinin, muso dɔw bɛ dɔgɔ san dɔgɔfeerelaw fɛ. Muso dɔw bɛ tilebaarakɛlaw ta ka tile kelen, fila walima saba kɛ ka dɔgɔ ɲinin u ye. U b’o baarakɛlaw sara n’u ka warisɔrɔbaaraninw wari ye.

O kungokɔnɔ dɔgɔɲinin in fana ye muso dɔw ka wari sɔrɔ sir aye. U bɛ dɔgɔtonbaw kɔ k’u feere dugu muso tɔw ma.

Cɛ dɔw bɛ yen, walasa k’u musow nisɔndiya, u bɛ dɔgɔ san ka d’u ma.

O dɔgɔfeere in de ka can sirabadala duguw la. Cɛw kɔfɛ, muso caman ka wari sɔrɔsira ye dɔgɔton ɲininni ye k’a ton sirabada la, dugubakɔnɔmaw tɛmɛntɔ b’a san. Dumunikɔfɛbaro kɔfɛ maakɔrɔw fɛ, u bɛɛ bɛ taa u da walasa ka tɛmɛn ni o baara kelenw ye o dugusajɛ, u bɛ ga falen falen u ni ɲɔgɔn cɛ i ko n y’a fɔ cogo min na. Nin baaraba in bɛɛ n’a ta, o si tɛ togodalamusow bali u ka hadamadenya jira kungokɛw la.

Bɛnninden bɛ furu nin dugu in kɔnɔ, u bɛ kɛ yen, dɔnbamuso dɔ jiginna, u bɛ yen, kungo wɛrɛ bɛ u fasow la, musow bɛ y’o kɛnɛ kan.

U bololankolon tɛ taa habada, u ni ladiyalifɛn dɔ bɛ taa o bɛɛ la k’o k’u ka niyɔrɔ ye a ko la.