Si nafa Mali.

Si ye jiri nafaba ye. Foro kɔnɔ, cikɛlaw b’u sigi a kɔrɔ seli waati, dumunikɛ waati walima lafiɲɛbɔ waati bawo a suma kadi kosɛbɛ.

Si ye jiri ye min bɛ den kosɛbɛ samiɲɛ fɛ. Baganw ni kɔnɔw b’a den dun, cikɛlaw b’a dun kosɛbɛ fana yanni dumuni ka na foro la.

Musow bɛ taa simɔ tɔmɔ ka na n’a ye so, bɛɛ b’a dun. U b’a kɔlɔ ja tile la walima dibi la k’o feere. O wari bɛ musaka caman dila du kɔnɔ bawo musow b’u ka musaka caman kɛ ni o wari ye wa u b’u cɛw fana dɛmɛ tumadɔw la du musakako la.

A ka can a la fana, muso caman b’u ka sikɔlɔ ja k’a susu k’a kɛ tulu ye. An da bɛna se o ma kɔfɛ, n’o tɛ, ni bi tɛ, situlu bɔdon ye don dumanba ye musow bolo ka da a dɔnkiliw n’a nisɔndiyakow kan, a ni an ka duw kɔnɔ, jango ni sɔ tobira a su Kulubalilakaw, samakɛlakaw ani Turelakaw kama.

Aw bɛna o tulu dila ja in dɔ ye kunnafoni in na min kɛra Ségou ani sikɔlɔ, situlu ni safunɛ feeretɔ musow fɛ Burukina. Ja ninnu kɛra C. Hugues fɛ.

Ni situlu bɔra, dɔ bɛ mara fɛn caman kama du kɔnɔ, dɔ fana bɛ kɛ feereta ye. Maakɔrɔbaw ni farafin furakɛlaw bɛ situlu kɛ fura caman ye. O de la a ka gɛlɛ situlu maralen ka ban an ka maakɔrɔbaw bolo togodaw la sabula a ɲɛci ka bon kosɛbɛ an ka farafinna taabolow la. Ni bi tɛ, muso caman tun bɛ situlu kɛ u munnitulu ye jango musokɔrɔbaw, olu b’a kɛ ali sisan.

Situlu bɛ kɛ ka na tobi, a bɛ kɛ dumuni caman na I n’a fɔ sɔ, tiganingurun ani dumuni caman wɛrɛw.

Musokɔrɔbaw bɛ situlu ni ɲɔkala sɛgɛ ɲaami k’a kɛ safunɛ ye. Ni bi tɛ bɛɛ tun bɛ ko o safunɛ na togodaw la. U bɛ finiw ko a la ka minɛn nɔgɔw ko a la fana. O bɛɛ kɔfɛ, o safunɛ in bɛ kɛ fɛn caman wɛrɛ ye farafinna dɔnnibaw fɛ.

Feereta min bɔra a la, musow b’o feere k’o fana k’u musaka ye. U bɛ to ka u cɛw fana dɛmɛ du musakako la n’o wari ye, ali n’a y’a sɔrɔ u cɛw b’u dɛmɛ bawo anw fɛ yan farafinna, an ka togodaw la, o ye kunnawoloko ye cɛ bolo, muso diyanyeko n’a nisɔndiyako don fana a ka de ka forokiya don a cɛ kan na walima a nimɔgɔkɛ a ni ka taafe di a nimɔgɔmuso ma, o furulen dugu wɛrɛ kɔnɔ walima du wɛrɛ kɔnɔ n’o bɛ to kana bɔ u ye. o de la a fɔra ko musow jɔyɔrɔ ka bon du kungo la bawo, u ka tile baaraw kɔfɛ, u bɛ warisɔrɔ baara caman wɛrɛw kɛ, u bɛ se k’u musakaw dila cogo min na ani ka u cɛw dɛmɛ du musaka tali la. Nin situlu baara in y’o dɔ ye. N’i y’a lajɛ, situlu bɛ kɛ fɛn o fɛn ye du kɔnɔ, o bɛɛ ye waribɔ musaka ye. Nga wari tɛ bɔ olu la k’a sabu kɛ musow ka tulu maralen ye. O bɛɛ kɔfɛ, musow bɛ sikɔlɔ ni situlu feereli min kɛ o bɛɛ bɛ dɔ ta du kungo la. O la, jɔyɔba bɛ si la an ka togodaw la ani an ka dugubaw kɔnɔ bawo situlu bɛ mago ɲɛ fan bɛɛ ko caman fana na.

Nin san damadɔ in na, an ka togodala musodɔw bɛ ka kɛ jɛkulu ye ka situlu baara cogoya la walasa a bɛ se ka mara ka ɲɛ k’a bɛn mɔgɔw magoɲɛnan ma I n’a fɔ munni tulu ni fɛn wɛrɛw.

Ni b’a jira ko an ka kan ka siw lakana k’u ladon ka ɲɛ, an kana u tigɛ wa, ni nin togodala muso cɛsirilen ninnu dɛmɛna ni minɛn ye si bayɛlɛmali kama, o bɛ se ka kɛ nafasɔrɔ sira ye ani fantaya kɛlɛli sira ye an ka togodaw la.

Diyatigiya ye Mali taabolo ɲuman dɔ ye. kabini watijan fɔ kana a bila bi la.

N’i y’a lajɛ, i b’a ye ko diyatigiya daɲɛ b’a yɛrɛ kɔrɔfɔ an ye. Diyatigiya la, i bɛ di ye a kɔnɔ. O b’a jira an na ko diyatigiya kɔrɔ ye ka dunan ka dunanya diya don a la i ko di bɛ cogo min na. K’a bisimila ka ɲɛ, a kana kɔnŋɔn, a kana minɔgɔ. K’a kɔlɔsi, ka yɔrɔ taabolow ni yɔrɔ tanaw fɔ a ye bawo a bɛ fɔ bamanankan na ko « dunan ɲɛ ka bon, nga a tɛ yeli bɛrɛ kɛ ». O la diyatigi bɛ kɛ dunan ɲɛ ye walasa k’a kisi yɔrɔ tanamakow ma. O kɛwale ninnu dama ka kan bɛɛ la du kɔnɔ, dugu kɔnɔ, ani jamana kɔnɔ dunan fanfɛ. Bɛɛ b’i hakili to dunan na walasa a kana tɔrɔ sɔrɔ a ka dunanya kɔnɔ.

N’i ko diyatigi i ko dunan. Dunan fana daɲɛ b’a yɛrɛ kɔrɔ fɔ an ye. Dunan o de ye maa min bɔra a ka so ka taa yɔrɔ wɛrɛ. N’i y’a lajɛ, nan dama kakan duden bɛɛ la. Wa, nan dama ka kan duden bɛɛ la cogo min na, dunan min nana du kɔnɔ, o dama ka kan duden bɛɛ la ten. A man surun dɔ la ka tɛmɛ dɔ kan. O de la, dunan fana ka kan k’a dɔn ko ale dama ka kan bɛɛ la, o la, a man kan ka dɔ fisaya ni dɔ ye, a man kan ka ko kɛ min b’a to duden dɔ b’a kɔlɔsi ko a bɛ ka don u ni ɲɔgɔn cɛ. O de la, a ka kan ka kɛ ɲɛlikɛla ye du kɔnɔ walasa ka dudenw dɛmɛ ka dunanya diya don a la. A b’o kɛ du kɔnɔ cogo min na, a b’o kɛ dugu ani jamana kɔnɔ ten. O de la, a bɛ fɔ bamanankan na ko « Dugu bila ka fisa diyatigila yɛlɛma ye »

O de la Mali la, i taara yɔrɔ o yɔrɔ, a b’i ko i b’i ka so bawo i ni minɛ cogo ɲuman fɛn o fɛn ka kan, o bɛ k’i ye.

Farafinna, demisɛnw ka lamɔ n’u ka kalan bɛ tɛmɛ sira caman fɛ.O siraw la belebele dɔ ye nziirin ye. Tuma caman, demisɛnw yɛrɛdama tun bɛ ɲɔgɔn sɔrɔ u mɔ musow walima u mɔkɛw kɛrɛfɛ ka nziirin da. A tun bɛ u ɲɛnajɛ, nga o bɛɛ kɔfɛ,Nafa caman wɛrɛw tun b’a la. A tun b’a to demisɛnw bɛ fara ɲɔgɔn kan, k’u tin don ɲɔgɔn na. U tun bɛ sigiɲɔgɔn gasi kalan kabini o wati. A tun bɛ mɔgɔkɔrɔbaw kɛrɛfɛ sigili nege don u la walasa u ka fɛn caman dɔn ko tɛmɛnnenw ni ko nataw la.

Nziirin kunba dɔ tun ye ka demisɛnw kalan k’u hakili dayɛlɛ. U ka ɲumanya ni juguya dɔn ka bɔ ɲɔgɔn na, ka ɲumanya nafa dɔn ani ka juguya kungo dɔn walasa u ka kɛ ɲumankɛlaw ye ka juguya to yen.Nziirin tun bɛ demisɛnw kalan jɛɲɔgɔnya, teriya, fasokanu ani fasoden ɲumanya la. A tun b’a to demisɛn bɛ basigi, k’a kɛ mɔgɔ jɔlen ye, k’a kɛ cɛntigi ye ani ka du kɔrɔ n’a nafa dɔn. Farafinna, demisɛnw tun bɛ taabolo ɲuman ni kuma cogo ɲuman kalan mɔgɔkɔrɔbaw fɛ nziirin senfɛ walasa u ka se jɛnlatigɛ kɛko ɲuman na u ka so ani dunanyayɔrɔ la.

Farafinna taabolow ni famuyaw bɔlen bɛ ɲɔgɔn fɛ ko caman na, fan caman. Nziirin jɔyɔrɔba bɛ o taabolo kelenya ni o famuyali kelenya in na. A b’i n’a fɔ nziirin kelenw de tun bɛ da fan caman fɛ bawo i bɛ nziirin min mɛ fan dɔ, i bɛ se k’o kelen de mɛ fan wɛrɛ. O bɛ kuma jɔyɔrɔ dɔ fana jira farafinna bawo farafinna kɔrɔlenko caman tun bɛ kalan kuma fɛ.

Misali la nziirinko sira fɛ, ɲinan, san 2009, demisɛn 6, san 10 ɲɔgɔnw, tun sigilen bɛ ne ka so don dɔ. U tun bɛ ka nziirin da. N tun bɛ k’u lamɛ. U binna ka nziirin dɔ da surukuba ni nzozanni na. Ne fana fitinin deli la k’o lamɛ ka n to Segu.

Ne sigilen miiri la min na, o de ye Segu ni Bamakɔ cɛ janya ani si hakɛ min bɛ ne ni npogotiginin fitinin ninnu cɛ. O de la n y’a famu, kun min na, Mali fan bɛɛ taabolo ye kelen ye. Ali ni danfara b’u ni ɲɔgɔn cɛ, o man bon. O de la n y’a famu ko nziirin ye koba y’an fɛ yan, a nafa tɛ fɔ ka ban, bawo a b’a to an bɛ fɛn caman, wa, a b’an hakili dayɛlɛ.

Bi bi in na, an bɛɛ bɛ k’a kɔlɔsi sisan k’o ko ninnu bɛ ka ban dɔɔni dɔɔni. N kɛlen kɔ ka n yɛrɛ ɲininkan, ye jaabi min sɔrɔ, o de ye ka u sɛbɛen an ka kanw na, k’u bayɛlɛma kan wɛrɛw la, k’u bila ɛntɛrinɛti kan. O b’a to u tɛ tunun wa u na lakodɔn mɔgɔ wɛrɛw fɛ.

N’o bɛ se ka kɛ, o ka daminɛ joona, bawo maakɔrɔ o maakɔrɔ mana sa Farafinna, o ye dɔnniso kelen jeninen ya.

Nin de ye ne hakilina ye walasa k’an ka nin dɔnko ninnu mara. Ni hakilina bɛ maa wɛrɛ min fɛ, o k’o fɔ walasa o hakilina falen falen ka kɛ bɛnkan jɔnjɔn ye min bɛ k’a fura ye

Bamusobugu ye dugu ye min bɛ Zezana Gara komini na, Segu mara la.

Bamusobugukaw ka baara ye sɛnɛ ni baganmara ye. U k a wariko kungo bɛɛ dulonnen b’u ka sɛnɛfɛnw ni bagan misɛnninw feereli la, Zezana Gara sugu la min bɛ jɔ alamisa o alamisa. O dama de y’u ka nafoloko kungow ɲɛnabɔli sira ye. Numuw fana bɛ taa n’u ka fɛn dilannenw ye sugu la, i n’a fɔ daa ani sɛnɛkɛminɛnw.

Walasa k’o feerefɛn ninnu kɛ ka sugu la sɔrɔ, bamusobugukaw bɛ sɛgɛn caman kɛ sirakan samiɲɛ fɛ.

Sira kelen dɔrɔn de bɛ bamusobugu ni Zezana Gara cɛ.Ni samiɩɛsanji binna ka ban, o ye bamusobugukaw ni hɛrɛ faralen ye sirako la.

Ji bɛ jɔ sira fan bɛɛ, tɛmɛnsira wɛrɛ foyi tɛ ye bawo sira fan fila bɛ ye foro ye , wa ji bɛ jɔ o bɛɛ la. Sira in ye jɛdugukolo ye, a ji tɛ ja joona, wa a bɛ cɛnɛ fana. O la, ni mɔgɛw bɛ taa n’u ka sumaw,baganw, sɛnɛkɛminɛnw ni daw ye feereyɔrɔl a, u sen na walima wotoro la, o kɔnin ye sɛgɛn ni tɔɔrɔ dan ye.

Bamusobugu dama tɛ, dugu caman wɛrɛ mɔgɛw bɛ tɛmɛn sira in fɛ ka taa sugu la. Olu fana sen bɛ sɛgɛn in na.

Ne ye dugu in den dɔ ye, n bɛ lakɔli karamɔgɔya la bamakɔ, n bɛ to ka na bɔ n somɔgɔw ye an ka dugu la sɛgɛnlafiɲɛbɔ waatiw la. N na o na, n b’a sɔrɔ dɔ fara la sira cɛnni kan.

Sa o, sɛgɛnlafiɲɛbɔ waati, n jiginnen ka bɔ mɔbili kɔnɔ walasa ka taa an ka dugu la, n ma se k’a dɔn n bɛ taa sira min fɛ bawo, fan bɛɛ falen bɛ ji la hali i t’a dɔn fan min ye sira ye.

O la, n ka dugumɔgɔw hinɛ ye n minɛ, n yen nin fɔ n yɛre kɔnɔ : sɔrɔ kɛ cogoya wɛrɛ foyi tɛ nin mɔgɔ minnu bolo ni nin sugu in jɔli tɛ n’u ka feerefɛnw ye, ni o sugu sira bɛ nin cogo in na, olu b’a kɛ cogo di ?

Se tɛ ne ye k’a dilan, se tɛ dugu mɔgɔ wɛrɛ ye k’a dilan, o dun bɛna kɛ cogo di ?

N ye taama daminɛ ji kɔnɔ o la, n bɛ cɛnɛ yan fɛ, n bɛ jija n kana bin, n sen bɛ da fɛn dɔ kan fan dɔ fɛ, nga o tɛ fɛn kɛ n na, bawo sabara bɛ n sen na. O sabarako bana o don, bawo, wolosabara don. N miiri la min na o don, o de ye, ni mɔgɔ dɔ sen dara fɛn nunbɔlen dɔ kan don min dun, o bɛ kɛ cogodi ? hali cinnifɛn bɛ se ka kɛ ji in kɔrɔ, Ala k’an kisi.

N selen so, n y’a sɔrɔ haminanko kelen dɔrɔn de bɛ bamusobugukaw la fɔlɔ : sirako.

N ni mɔgɔ o mɔgɔ bɛnna, n ye mɔgɔ o mɔgɔ fo, n taara du o du kɔnɔ foli la, kuma kelen de b’a bɛɛ da, ɲininkali kelen de b’a bɛɛ bolo : an dun bɛna nin sirako in kɛ cogodi ?

O la, ne y’a ye n yɛrɛ kɔnɔ ko wele bilalen bɛ ne ma, ne min kelen ye dugu in mɔgɔ kalanen ye min sigilen bɛ jamana faaba kɔnɔ lakɔli karamɔgɔya la. Sira dilanni se tɛ dugu in mɔgɔ si ye, a se tɛ ne fana ye, nga, ne ka kan ka kɛ sababu ye ka sirako in kunafoni jɛnsɛ walasa jamana ɲɛmɔgɔw, jɛn mɔgɔ ɲumanw ni dɛmɛnjɛkuluw n’a mɛn walasa ka dɛmɛn don an ma sirako in na, walasa k’a kɛ bɛlɛbilensira ye. N’o tɛ, a kɛra baara ye sa dɛ.

Se wɛrɛ tɛ ne ye, nga « n’i y’a ye ko mɔgɔw b’i dɛmɛn k’i ka bana fura ɲinin, o k’a sɔrɔ, u b’i ka banako kala ma. »

O de kama, fasokan bulɔgu kan, n ye n kan bɔ jɛn bɛɛ ma, Bamusobugu ni nin sira in matarafabaa bɛɛ tɔgɔ la, maa o maa, ɲɛmɔgɔ o ɲɛmɔgɔ, dɛmɛnjɛkulu o dɛmɛnjɛkulu, ni sira in dilanni se b’i ye, i ka dɛmɛn lase anw ma ni sirako in na walasa ka lafiya sabati anw ka dɔgɔjɔko la.

Nin ye kɛnɛ ye min labɛn na jamana ɲɛmɔgɔw fɛ Mali la, ɲininikɛlaw kama walasa u kana u ka magoɲɛ fɛnkura bɔlenw jira jama la.

Kɛnɛ in b’a ta zuluyekalo tile fila ka taa a bila a tile 6 la, Kɛne in ye kɛnɛba ye wa a nafa ka bon kosɛbɛ. N’i sera kɛnɛ in ka, i b'a dɔn ko ɲininikɛlaw cɛsirilen bɛ bawo i bɛ fɛn caman ye, i tun t’a dɔn ko minnu bɛ se ka dilan an yɛrɛ ka jamana jininkɛla fɛ.I ɲɛ bɛ nin mansin min na, o ye kaba (maɲɔ) wɔrɔlan ye. A dilan na Mali la yan. Numukɛ dɔ de y’a dilan. O dama tɛ a ka baara ye, a bɛ fɛn caman wɛrɛw dilan nɛgɛ la. O kɔ fɛ,fɛn caman wɛrɛw bɛ kɛnɛ in i n’a fɔ nɔnɔ baralan ani ɲamaku baaralan. Ni nin fɛn ninnu yiriwara kosɛbɛ, o bɛ nɔgɔya caman don an ka bolola baara la.

Kɛnɛ in nafa tɛ lajalifɛnw sɔrɔli dama ye, sanni ni feere kɛnɛ, kokura ye ni kokura dɔn kɛnɛ don, kɛnɛ don fana min b’a to an ka jamana ɲininikɛla yɛrɛdama bɛ ɲɔgɔn dɔn, ka hakilina falenfalen kɛ,min bɛ kɛ sababu ye ka dɔ fara bɛɛ ka dɔnta kan. Kɛnɛ in ye sɔrɔ yiriwasira dɔ fana ye! minnu bɛ taa ka segin kɛ kɛnɛ in kɔnɔ, olu b’u ɲɛnafɛn caman ye, u bɛ minnu san, olu mago bɛ ɲɛ, wa a bɛ nafaba lase ɲininikɛla nnnu fana ma min b’u dɛmɛ k’u ɲinini yiriwa, ka fɛnkura caman bila jamanadenw sgo la u bɛ se ka minnu sɔrɔ nɔgɔya la ka sɔrɔ u ma sɛgɛn.

Nin kɛnɛ in bilali sen kan, o kɛra hakilina ɲuman ye an ka jamana ɲɛmɔgɔw fɛ; bawo a na kɛ sababu ye, an ka ɲininikɛla caman ka bɔ dibi la, k’u lako dɔn walasa u na dɛmɛn diya. O la, a na kɛ sababu ye an ka ɲininikɛlaw ka kɛ kuluba kelen ya halisa, o de b’u dɛmɛn diya.