Ne tun deli la ka kunnafoni dɔ di Bamusobugu sirako gɛlɛyaw kan. Nin walan bila in na, anw taara ɛntɛrinɛti kalan dɔ la Zezana Gara la sɔmiɲɛ cɛmancɛ la. O y'a sɔrɔ sira in falen bɛ ji la, tɛmɛn yɔrɔ foyi tɛ yen fɔ n'i donna foro dɔ kɔnɔ. I b'i sen na, i bɛ nɛgɛso la, i bɛ wotoro la walima i bɛ moto la walima i bɛ mobili la wo, i bɛ cɛnni kɛ o foro kɔnɔ. O de y'a to san o san, foro minnu bɛ sira in da la, olu tigiw bɛ yɔrɔ dɔ bila mɔgɔw tɛmɛn sira ye, o si tɛ mago ɲɛ bawo ji bɛ jɔ fan bɛɛ la. Walasa u kana cɛnni kɛ forow kɔnɔ, mɔgɔw bɛ taama ji ni bɔgɔ la.

N'i ye sira in ja lajɛ, k'a dɔn ko a bɛ o cogo la samiɲɛ o samiɲɛ, i b'a dɔn ko Bamusobugukaw bɛ sɛgɛn min na u ka jago misɛnninkow la Zezana Gara sugula. O la, sira in ka kan ni dilali ye wa sira tɛ ɲɛ fiyɛwu fɔ ni bɛlɛ kɛra a kan. N'o se tɛ Bamusobugukaw ye, a bɛ kɛ cogodi?

"A ka kan an k'an ka sugon dɔw hakilina ɲuman bila senkan yanni an k'an miiri u la ten k'u bila ka tɛmɛ. Yali a ma se, an k'an ka togodala mɔgɔw sen don kunnafoni ni kumaɲɔgɔnya tɛkinolozi kuraw la wa? Sira bɛɛ kan, o jaabi ye ɔwɔ ye bawo a na kɛ sababu ye u ka kunnafoniw sɔrɔ, ka kunnafoniw di, ka kumaɲɔgɔnya kɛ ka hakilinaw falen falen ani k'u seko ni dɔnkow jira mɔgɔ wɛrɛw la.

O tɛ se ka kɛ habada fɔ ni an ye ɛntɛrinɛti kalanw bila sen kan an ka sigidaw la walasa ka togodala mɔgɔw taabolo dɔn nin baara kɛ minɛ nafama ba in kun kan, u ma deli ka min ye kuma tɛ ka maga a la. O la, an b'a dɔn an ka kan ka cogoya min bila sen ka walasa ka kunnafoni ni kumaɲɔgɔnya tɛkinolozi kuraw lase an ka togodala mɔgɔ cɛsirilen ninnu ma. O na kɛ sababu ye u ka dɔnniya kuraw sɔrɔ ɛntɛtinɛti kan, minnu b'u dɛmɛ k'u ka sɛnɛkow ni nakɔkow yiriwa ani u ka bɔnɔgɔla wale tɔw.

O de kama, ɛntɛrinɛti kalanni min bila la senkan porozɛ "Alisa an ma kɛ hakilitigi ye" fɛ n'o bɛ ka kɛ Boukary Konate fɛ Mali, Albertine ni Caroline, olu minnu nana ka bɔ Pari o kalan in kama ani Claire, n'o b'a to Pari ka kalan in kɛ, o kalan in taabolo ɲɛna kosɛbɛ Segu dugu kɔnɔ. (Aw b'o jaw bɛɛ sɔrɔ flickr kan).

Kalan in kɛra tile 5 kɔnɔ, cɛ ni muso bɛɛ tun ye hakɛ kelen ye: cɛ 5 ani muso 5 maakɔrɔba kunda; cɛmannin 5 ani musomannin 5 demisɛn kunda. Ɛntɛrinɛti kalan in sen fɛ, Caroline tun bɛ demisɛn ninnu kalan tubabukan na. Boukary Konate bɛ tɛmɛ ni kalan in tɔ ye kalo fila kɔnɔ n'an ka karamɔgɔ hakilitigi ninnu seginna ka taa Pari. U b'u to Pari k'an dɛmɛ kalan in na ɛntɛrinɛti sira fɛ.

An ka mɔgɔ kalanta ninnu cɛra, mayili tun bɛ mɔgɔ kelen dɔrɔn de bolo Gugolu "Google" kan, wa a tun bɛ se cikan bilali n'a kalanni dɔrɔn de la. Mɔgɔtɔw si tun t'a dɔn ɛntɛrinɛti ye min ye. Bi, u bɛɛ bɛ se k'u magow ɲɛnabɔ ɛntɛrinɛti kan.

An ka nin ɛntɛrinɛti kalan siyɛn fɔlɔ in taabolo ɲɛna kosɛbɛ bawo kalandenw ye fɛn caman kalan, u y'a jira an na fana k'u ye fɛn caman faamu k'a sabu kɛ an ye kimɛli fitinin minnu k'u kunna ye ɛntɛrinɛti kan. Kalan in sanga kɔnɔ, kalanden bɛɛ tun bɛ na waati la, u bɛɛ tun bɛ na don don wa u y'a jira an na fana k'u ye nafa sɔrɔ a la.

Kalan in tun bɛ ɲɛsin mɔgɔw ma fana minnu ye bamanankan kalan. O kalan in tun sinsinnen bɛ kunnafoni carinni ni kunnafoni kalanni ma ɛntɛrinɛti kan Maneno Bamanankan ɲɛ kan. Dantigɛli sen fɛ kalan in bantɔ, bɛɛ y'i sinsin an ka kanw donni kan ba la "Kunnafoni ni kumaɲɔgɔnya tɛkinilozi kuraw" hukumu kɔnɔ.

Kalanden bɛɛ fana y'i hakilina fɔ "hakilitigiya" kan. U y'a jira ko hakilina falen falen "hakilitigiya" kan, o ye wale ye min ka kan ka taaɲɛ walasa bɛɛ ka se ka dɔ sɔrɔ hakilitigiw ka faamuya la. U y'a jira fana ko siti in nafa ka bon demisɛnw ma kosɛbɛ.

Demisɛnw fana ye daamu sɔrɔ u ka nin sɛgɛn lafiyɛnbɔ waati in kɔnɔ k'a sabu kɛ u ka nin waati kunkurunin in kalan n'a tulon kɛ ye Caroline fɛ.

Nin ɛntɛrinɛti kalan kun fɔlɔ y'a jira an na ko togodala mɔgɔw mago bɛ ɛntɛrinɛti ɲɛfɔli n'a kalanni dɔrɔn de la walsa u ka kɛ ɛntɛrinɛti matarafabaw ye.

Laban na, kalanden bɛɛ y'a jira k'u nisɔndiyara, u ye dugaw kɛ fana walasa nin ɛntɛrinɛti kalan in ka carin Mali sigida bɛɛ la walasa ɛntɛrinɛti ka dɔn fan bɛɛ fɛ.

U ye foli ɲɛsin kosɛbɛ Oranzi ka dɛmɛnjɛkulu ma Mali la, ( la Fondation orange Mali) ONG Jigitugutɔn mɔgɔw, ani mɔgɔ minnu bɔra Pari ka na an kalan fɔ Mali la yan ani mɔgɔ o mɔgɔ ye dɛmɛ ni hakilina ɲuman kɛ k'an bila sira walasa nin kalan in ka se ka kɛ. An ye ɲɔgɔn tɛgɛ minɛ.

An y'an labɛn ka ban ka taa kalan in daminɛ Zeana Gara la sinin, tarata Utikalo tile 18 san 2009. Aw bɛ se k'o kunnafoniw bɛɛ sɔrɔ siti kan.

Porozɛ "Alisa an ma kɛ hakilitigi ye tiwitɛri (twitter) sira ye @toujourspassage

Duguyigibulon ye yɔrɔ ye dugutigi ni dutigiw bɛ ɲɔgɔn sɔrɔ yɔrɔ min na ka dugu kunkanko kuma fɔ. Waati o waati ni ko bɛ dugu kɔnɔ, bɛnkan ka kan ka ta ko min na, i n'a fɔ bolokoli n'a ɲɔgɔnw, walima ni duguden dɔ ye ko dɔ kɛ fɔkabɛn ka kan ka kɛ min na, dugutigi bɛ mɔgɔ bila ka dutigiw weele dugitigibulon kɔnɔ, ka taa hakilina falen falen kɛ o ko kan. Dugutigi ka ciden bɛ dunun ta, ka taama, k'o gosi k'a fɔ: " eeeh Dutigiw, dugutigi ko k'a fɔ aw ye ko ni darakaw dun na sinin sɔgɔma, ko aw ka ɲɔgɔn sɔrɔ dugutigibulon na, ko ci bɛ yen ka fɔ aw ye." A bɛ taama dugu bɔlɔn bɛɛ kɔnɔ k'o fɔ, wa bɛɛ b'a mɛ. O la ni dugujɛra, dutigiw ni dugutigi bɛ ɲɔgɔn sɔrɔ bulon kɔnɔ. Ni foliw ban na, ka sɛnɛkun tulonkɛw,kanimaaya tulonw ban, dugutigi bɛ u bisimila, k'u bɛɛ fo u nali la, ka weelekun da u tulo kan.

N'i bɛnna ni o dɔ ye don o don dugutigibulon kɔnɔ, o don, i b'a dɔn ko maakɔrɔbaya ye hakilitigiya ni ko dɔn ye. O don, i bɛ kuma diya dɔn, k'a nafa dɔn bawo maakɔrɔw bɛ kuma ni basikgi ye, ka kuma walawala, k'a sumaya, ka daɲɛw sigi ka ɲɛ, ka kuma tigɛ tigɛ ni zana kɔkɔlenw ye, minnu kɔrɔ sɔrɔli bɛ hakili bila baara la kosɛbɛ.

Walasa ka kuma daminɛ, min dalen b'a kan si la, dugutigi b'o t'a tɔgɔ ma ka kuma sara o la, ka weelekun fɔ. O fana bɛ kuma da a dankan tulo kan, o fana b'a d'a dankan tulo kan. A bɛ kɛ ten fɔ ka se u bɛɛ la dɔgɔni ma.

Kuma dikun ye ɲɔgɔn ma kelen kelen walasa weelekun ka mɛ ka fɔ, a ka faamu kosɛbɛ, bɛɛ ka se k'i hakilina labɛn yanni kuma ka se i ma.

Ni kuma dara u bɛɛ la dɔgɔni tulo kan, o bɛ kuma laminɛ i n'a fɔ tɔw, ka sɔrɔ ka kuma ta k'a hakilina fɔ. O fɔtɔ, o fana bɛ kuma sara a dankan na kɔrɔya sira fɛ. Ni dɔgɔni tila la, a ye kuma sara min na, o b'a fɔ: "i ni sè", yɔrɔdɔw la, a bɛ fɔ ko " i dan ka segin" nga ni fila bɛɛ bɛ fɔ mɔgɔ ma n'i nana ka bɔ taama na. Nga dugutigibulon kɔnɔ kuma sen fɛ, a bɛ fɔ bawo, kumakɛla bɛ miiri min kɛ, ka hakilina ɲini, k'o kɛ hakilitigi kuma ye walasa k'o kɛ ko fura ye, o bɛ i ko a tun taara dugu la bawo a hakili tun bɔra a nɔ na. O la, ni dɔ tila la kuma na, o b'a di a dankan ma, dankan b'a fɔ ko o ni sɛ.

O yɔrɔ la, kuma dira min ma, o fana b'a hakilina fɔ, n'o tila la, o bɛ kuma di a dankan ma. Kuma bɛ kɛ ten fɔ ka na se dugutuigi ma. Dugutigi bɛ bɛɛ fo, ka sɔrɔ k'a hakilina fɔ kuma kan k'o sara a dankan na tugun. U bɛ dugutigi hakilina sara sara ɲɔgɔn na ka jigin i ko siyɛn fɔlɔ, ni kuma sera u bɛɛ la laban ma, o bɛ tila k'a hakilina fɔ tugun.

Kuma taa ka segin siyɛn fila kɔnɔ, o b'a sɔrɔ hakilina dɔ kun bɔra, u bɛ min ta ka hakilina falen falen o kan, k'o kɛ bɛnkan ye. O la, jɛɛmu bɛ wili o kan. Dugutigi bɛ bɛɛ fo, ka mɔgɔw labila, bɛɛ bɛ taa so.

N'u taara so, su fɛ dutigi bɛɛ fana b'i ka dudenw lajɛ, ka bɛnkan in da u tulo kan. Du kɔnɔ, faw bɛɛ la laban fana bɛ kuma da du musow la kɔrɔbalen tulon kan, o bɛ muso tɔw ladɔnniya ko la.

Sen min na ni jɛɛmu gɛlɛyara ko fura ma sɔrɔ a la, dugutigi b'a fɔ dutigiw ye bulon kɔnɔ ko ka jɛɛmu wili, ko bɛɛ ka "taa si", ni dugu jɛra u ka ɲɔgɔn sɔrɔ bulon na tugun walasa ka bɛnkan sɔrɔ.

"taa si", kɔrɔba de bɛ nin kuma in na. "taa si" kɔrɔ ye ko su fɛ, n'o ye waati ye waati min na mankan ka dɔgɔ, waati min na senkan ka suma, waati min na maa bɛ se ka miiri ka ɲɛ, k'i k'i miiri o waati ka fura ɲini ko in na. "Taa si" kɔrɔ ye fana, ko i kelen t'i ka so kɔnɔ, taa hakilina falen falen kɛ i muso fɛ, aw ka bɛn kelen kan, i ka sɔrɔ ka na. O de la, farafinna, a bɛ jate i ko musow da bɛ du ni dugu kunkanko kuma na, hali ni u tɛ ye kuma kɛnɛ kan cɛw cɛma. A ka can a la, ni cɛkɔrɔbaw ye ɲɔgɔn sɔrɔ o dugujɛ, bɛnkan bɛ sɔrɔ ko la.

Nin bɛɛ de kun ye dalakan labatoli ye, cɛnni kubɛnni ani du, dugu ani jamana dilali ye. An ka maakɔrɔbaw tɛ fɛ ka kuma lankolon fɔ, u tɛ fɛ ka ko lankolo kɛ, ko minnu kɔ fɛ u bɛ maloya sɔrɔ walima n'u bɛ kɛ cɛnni ye du, dugu walima jamana kɔnɔ.

O de la, dugu kunkanko o kunkanko la, u bɛ ɲɔgɔn sɔrɔ dugutigibulon kɔnɔ, ka kuma di bɛɛ ma, bɛɛ k'i hakilina fɔ u ka bɛn kelen kan, nimisa tɛ min kɔ fɛ. Ni bɛn kɛra min ka bulon kɔnɔ, o tɛ dugutigi kelen ka kuma ye, o tɛ maa kelen ka kuma ye, o ye dugu bɛn kan ye, wa a ka gɛlɛn maa kelen ka se ka o bɛnkan wili.