“Halisa An ma kɛ Hakilitigi ye” mɔgɔw ye Afiriki ntolatan San 2010 Angola ta, k’o kɛ kun ye walasa ka “SAS” Sibɛri kafe kiliyanw kalan bulɔgu la. A kun ye k’a mɔgɔw kalan bulɔgu matarafa cogo la Afiriki ntolatan kun kan ani ka ntolatan kunnafoni di ntolatan kɛ waati tiwitɛri kan sibɛri kɔnɔ. Nin ko ninnu bɛ kunnafoni bɛ sɔrɔ bulɔgu kan min bila la senkan ntolatan in kama. Ntolatan kunnafoni bɛ sɔrɔ fana @fasokan, @toujourspassages ani @frenchcan2010 kan ntolatanw kɛ waati ka ɲɔgɔn sɔrɔ. Aw bɛ se ka Philipe Couve ni n ka ɛntɛriwiyu lamɛn yan Atelier de Media la Faransi Arajo la, ɛntɛriwiyu min kɛra nin kalan in kunkan.

Nin bɛɛ sen bɛ « Halisa An ma kɛ Hakilitigi ye » mɔgɔw ka kow la, n’olu haminanko ye ka mɔgɔw kalan Ɛntɛrinɛti la dugubaw kɔnɔ ani togodaw la, Sɔmiɲɛ tɛmɛnnen in ta kɔfɛ Segu ani Zezana Gara la.

Nin kalan in labilalen bɛ bɛɛ ye fu la, mɔgɔ o mɔgɔ n’o de bɛ fɛ ka dɔ dɔn ɛntɛrinɛtiko la min ni bataki cili, a sɔrɔli ani ɲininniw kɛli Gugolu (Google) kan tɛ kelen ye, o minnu ye sibɛrilataalaw caman ka dɔnta dan ye.

ɲininkali tɛnkunnen an fɛ Ibarahima konatɛ la, o sinna ka don jɛkulu in na bawo a y’a sɔrɔ k’a fɔ nin ye sababu ɲuman ye walasa ka caman dɔn Ɛntɛrinɛtiko la bawo a ma sidɔn an fɛ yan kosɛbɛ halisa.

Nin kalan in ye nisɔdiyaba bila senkan sibɛri kɔnɔ fɔ Sibɛri tigi n’o ye Sidi So ye, o ye kado dɔ kɛ an ye. A ye sibɛri sɔngɔ jigin an ye ka bɔ 100 na ka na 60 la ani a ye dulɔki dɔ di dɔ I bɛ ka kalan min kɔ la “Allez les Aigles” tubabukan na. An ka foli b’a ye nin dɛmɛn in na ka ɲɛsin “Halisa An ma kɛ hakilitigi ye” mɔgɔw ma.

Nin siɲɛ fɔlɔ in kun ye k’a ko lajɛ, wa an b'a laɲinin o ka to senna fɔ ka Afiriki kupu ntolatan ban walasa laala an bɛna se ka bulɔgutigi jɛkulu bila senkan minnu bɛ sa ka kunnafoni di bamanankan, tubabukan ani angilɛkan « diɲɛ bɛɛ kupu ntolatan » na Ɛntɛrinɛti kan nin cogo la k’a bila fiɲɛ fɛ min bɛna kɛ Afirikidisidi nin san 2010.

Bi, zanwiyekalo tile 14 sans 2010, Mali ni Alizeri bɛ ntolatan, Maliden bɛɛ bɛ Mali Ɛgiliw kɔ. I n’a fɔ kɔrɔlen, nin jukɔrɔmadondonli in bɛ kɔlɔsi Mali darapo dulonnen yeli fɛ motow ni mɔbiliw la, darapo bɛ ka felefele gaw ni sow kan. Ntolakanubaa dɔw labɛnnen bɛ ni dulɔkiba ye mi ɲɛkɛn ye binkɛnɛ, nɛrɛman ani bileman ye i n’a fɔ o bɛ kɔlɔsi cogo min na nin ja in na.

Kabini sɔgɔmada joona, Mali kɛnyɛrɛye arajosow bin na ka Ɛgiliw jukɔrɔdondon ni dɔniliw ye minnu labɛn na an ka ŋanaw kama dɔnkilidalaw fɛ.

An k’o dɔnkili ninnu dɔɔni lamɛn.

Nisɔndiya min sɔrɔla Malidenw fɛ ni tasara ye an ni Angola cɛ, o bɛna to senna wa ?

« siga t’o la, bawo an dalen bɛ an ka kɛlɛcɛw la minnu tɛ kɔtɔrɔmabɔ u kɛlɛɲɔgɔn ɲɛ » ntolatan kanubaganci dɔ kan yen nin ye bɔlɔn kɔnɔ.

Arajo caman bɛ ka nisɔndiya wolo da ni gaɲɛ hakɛw fɔli ye ntolatan ɲɛ, mɔgɔ caman bɛ k’a sen don o tulon in na, wa o bɛɛ bɛ ka kɔkɔnin fara a diya kan walasa ka Ɛgiliw jukɔrɔma dondon.

« Masakɛ fila ka kɛlɛ kɛnɛ kelen nɔfɛ, ni marifaw kɛɲɛ na, kɛlɛcɛw dɔnko na danfara bila », n hakili la mali ntolatannaw na ntola kolonkolon ka di ɲɔgɔn ma ka sin Alizerijɔda ma, i ko Ala ka gesedala bɛ ka gese da jirifuraw ni ɲɔgɔn cɛ ka taa Alizeri jɔ sɔgɔ.

Ɛgiliw, an ka taa ! Malidenw bɛɛ b’aw kɔ.

A y’a to n ka nin kunnafmonin in daminɛ ni nɔnsi ka hakilitigiya ladilikan ye.

Nɔnsi hakilitigi ye ladilikan di bɛɛ ma ko an kana boli gɛlɛya ɲɛ, ko an ka kɛlɛ kɛ fɔ an ni dan ni gɛlɛya dɔ kun bɛ an kan.

O de kama, ni sɛgɛ ye nɔnsi minɛ minɛ a kan ma, nɔnsi bɛ sɛgɛ senw siri ni u kujan ye. Sɛgɛ bɛ waatijan kɛ ka pan, n’a sɛgɛn na, a bɛ nɔnsi bila ka bin, o b’a yɛrɛ ɲini.

Angolakaw ka bi filanan kɔfɛ, Maliɲɛ caman tun jigila tigɛra, I n’a fɔ an bɛ se k’a ye ja in kɔnɔ cogo min na nin telefilɛla ninnu fɛ, u masumalenni.

O la, an bɛ se k’a fɔ ko samatasɛgɛw ye nɔnsi ka ladilikan ta ba la, u ma boli Angolakaw ka gɛrɛntɛ ɲɛ. U ye kɛlɛ kɛ, k’a kɛ, a laban na, miniti tan ni wɔɔrɔ kɔnɔ, u ye tasara kabakolama kɛ ni ni celuɲɛ 4 kɛli ye ka dan ɲɔgɔn kan. Tasarakabakolama!

An ka taa, Mali samatasɛgɛw! Maliden bɛɛ b’aw kɔ !

Wula in na, Mali ni Angola bɛ ntola tan , o ye koba ye Mali la bi, wa an b’o kɔlɔsi ni darapo dulonnennew ye nɛgɛsow, motow, gaw ani sow bili kan. Wa, kuma wɛrɛ tɛ mɔgɔw da Bamako bi barodaw la n’o tɛ.

Mɔgɔ dɔw kɛlen bɛ k’u labɛn ni Binkɛnɛ, bilenman ani nɛrɛmuguma ye, muso dɔw kɛlen bɛ ka darapo kɛ misɔrɔ ye walasa k’a fɔ Samatasɛgɛw ye ko Maliden bɛɛ b’u kɔ.

Walasa k’a dɔn a ko bɛ cogo min na togodaw la, yakuba y’o kunba bɔ an na, ɲininkali senfɛ telefɔni na. O ko o cogo kelen don fan bɛɛ fɛ Zezana Gara la bawo, darapo sirilen bɛ fan bɛɛ fɛ jririw la, wa kuma wɛrɛ tɛ baro yɔrɔw la ni wula in na ntolatan tɛ.

Ɛgiliw, an ka taa !

MALI KA YƐRƐTA SANBIDUURUNAN, Nin daɲɛ in bɛ da bɛɛ la bi, ka nisɔndiya sabati bɛɛ dusukun na.

A man kan ka dan o ma, ani baara ka kan ka tugu ɲɔgɔn na, ani k'a sabati Maliden bɛɛ taabolo la su ani tile.

YƐRƐTA SAN BIDUURUNAN, foli kɛrɛnkɛrɛnnen kɛlen kɔ ka ɲɛsin an ka yɛrɛtakɛlɛ cɛbaw ma, Maliden bɛɛ, fɛntigiya ni fɛntayako tɛ, diinɛko tɛ, siyako tɛ, bɛɛ ka kan k’i ka fasodenɲumanya hakɛ dɔn ni i yɛrɛ ɲininkali ye walasa k’a dɔn :

Ne yɛrɛ ye mun kɛ, dogo ni bangela la, polotigisira fɛ, hadamadenyasira fɛ, ɲɛmaayasira fɛ, sɔrɔsira fɛ nin san 50 in kɔnɔ ? Mun de ɲɛna, mun de ma ɲɛ ? kɛta tɔ ye mun ye walasa ka jamana yiriwa ?

Jaabi minnu bɛ sɔrɔ nin ɲininkali ninnu na,

forobacakɛdaw la, santiyebaw kan mɔzɔnw ni minɛburuw fɛ, dɔgɔfiyɛw kɔnɔ jagokɛlaw fɛ, kalansow kɔnɔ lakɔlikaramɔgɔw fɛ, forow kɔnɔ sɛnɛkɛlaw fɛ, ji la, mɔnikɛlaw fɛ, ani kungo kolonw kɔnɔ baganmaralaw fɛ, kumasurunya la, Maliden bɛɛ, cɛ ani muso, o jaabiw de b’a to an bɛ se k’a dɔn min kɛra ani an ka kan ka min kɛ walasa ka Mali ɲumanba jɔlen bila demisɛnnataw ɲɛ.

O bɛ weele bila an kelen kelenna bɛɛ ma, an bɛɛ ka baara kɛ an ta fan bɛɛ ka nimisi wasa kama, n bɛnna min weele ko kelenya baarakɛlaw ni ɲɔgɔn cɛ, jamanajɛbaa ŋanaw.

Nin dama ka kan farafinna jamana bɛɛ ye, bancɛko t’a la. Hali ni farafinna jamana bɛɛ ma u ka yɛrɛmahɔrɔnya sɔrɔ don kelen na, caman y’a ta sɔrɔ san 1960 kɔnɔ,

o de b’a to SAN BIDDUURUNAN in bɛ farafinna jamanaw bɛ kɛ kelen ye ani ka farafin bɛɛ weele, an k’an tɛgɛ di ɲɔgɔn ma, ka taa sira kelen fɛ walasa ka farafinna jamanaw bɛɛ yiriwa.

N tɛ se ka tɛmɛn fiyɛwu, ni n ma foli kɛrɛnkɛrɛnnen bila Farafinna ka kelenya Tɔnba ma, k’a ta k’a kɛ jigi ye, min bɛ bɛn ni kelenya sabati farafinna jamanaw ni ɲɔgɔn cɛ, ani farafinna jamanaw ni diɲɛ jamanaw bɛɛ ni ɲɔgɔn cɛ

Aw ni ce, Ala ka farafinna taa ɲɛ, Ala ka diɲɛ jamana bɛɛ taa ɲɛ, Ala ka bɛn sabati diɲɛ bɛɛ kɔnɔ

Ne lakɔlidennama, hakilina kelen pewu de tun bɛ n na : ka dipilɔmu sɔrɔ, ka baara sɔrɔ walasa ka n ba nimisi wasa a ka kɛlenw kama n ye ani a ye min bɛ kɛ n ye n ka kalan sabatili kama.

A kɛlenkɔ ka n lamɔ, ka n dɛmɛ kalan na, n jɔyɔrɔ tun ye ka cogo bɛɛ kɛ walasa n bɛ nafa sɔrɔ kalan na, janko yɔrɔ la, yɔrɔ min na, den ka dɛsɛ bɛɛ bɛ da a ba ka kɛkojuguya kunna. O de kama, hali ni n yɔrɔ tun ka jan n ba la, a ka lidilikanw tun bɛ tulo kɔrɔ waati bɛɛ walasa ka dusu don n na n ka jɛlatigɛ sabati li kama. Kan n to lakɔlikaramɔgɔya kalan lakɔliso la Buguni san 1999, n dalen u ka so kɔnɔ luwanze la, n tun bɛ ka miiri n ba la, ani cogodi n bɛna se k’a kunnawolo ani k’a waleɲumandɔn ni n kɛli ye ka nafa sɔrɔ kalan na. A tun man nɔgɔ, a tun man nɔgɔ bawo n y’a sɔrɔ diɲɛlatigɛ so, n ba kɔrɔ, yɔrɔ min na fɛn bɛɛ bɛ dila hadamadenya la, ani diɲɛlatigɛ tunka fɛ, olu tɛ kelen ye.

Su fɛ, nɛgɛ kanɲɛ 3, nin daɲɛ ninnu na n kɔnɔ, n wili la k’u sɛbɛn. U poyilama tun bɛ n bolo yan, n bɛ fɛ k’u jira aw la bi walasa ka fɔ n b aye ko ani ce, ko ani ce, ani ko kɛlɛ bɛ senna halisa, ko kɛlɛ bɛ senna, nka, a bɛ fɛ n ka to cogo min, n bɛ to o cogo la ni Ala sɔnna.

I ye dunankɛ min labɛn

Ka tanganan di dunankɛ min ma

Ka sira jira dunankɛ min na

A ma se a taayɔrɔ la fɔlɔ

Sira ɲagaminnen do, wa dibi bɛ sira la

E ye muɲu ni sabali di ne ma

K’o bɛ se fɛn bɛɛ la

Ka wakiya di ne ma

K’o bɛ sigi diya

Ka « jɔnko-Ala » dine ma

K’o bɛ tiɲɛ sabati

Ka danbe di ne ma

K’o ye sinsinbere ye

Ka yɛrɛdɔn di ne ma

K’o ye jigi ye

Ka nisɔndiya di ne ma

K’o bɛ sɔn suma

Ka lemaniya di ne ma

K’o bɛ kunko nɔgɔya

Ka tilenneya di ne ma

K’o bɛ namara kunbɛn

Ka cɛsiri di ne ma

K’o bɛ jɔnyajuru tigɛ

Ka dusu di ne ma

K’o bɛ kuluw ɲɔni

Ka sanu minɛ ne na

K’o bɛ hadamadenya tiɲɛ

Ka wari minɛ ne na

K’o bɛ teriya tiɲɛ, ka jɛɲɔgɔnya fara

I ka dunankɛ tununna

Bawo i ka sira datugura a mɛɛ na

O kɛra sira kɔrɔ ye dibi bɛ sira min na

Sisan, sira kura bɔra

O kama, I ye tanganan minnu di ne ma

Olu fanga ka dɔgɔ bi dugutaa la

I ye minnu minɛ ne na dɛ

Olu de bɛ mago ɲɛ sira kura in na

Bawo a tɔ kɛra kunfɛtaa ye

Ne dun b’a kɛ cogodi ?

Nka, a ma cɛ

N bɛ n jigi kɛ cɛsiri ni dusu ye

Laala, n bɛ se n taayɔrɔ la!

San 2010 daminɛ in na, n b’a ɲini Ala fɛ a ka nin san in kɛ kɛnɛya, si, hɛrɛ, ani an ka laɲiniw bɛɛ sabatili san ye diɲɛ fan bɛɛ, kɛrɛnkɛrɛnnenya la filɛbaw wɛbu kan, n’olu bɛ n dɛmɛ ka sinsin, ka dusu don n na wɛbu kalanni na an ka togodaw la ani an ka kanw lakodɔnni na ɛntɛrinɛti kan walasa ka kunnafonidi ni kumaɲɔgɔnya sabati fan bɛɛ.

Ka kogo kari ka bɔ kanw ni ɲɔgɔn cɛ, o de ye ka kɛnɛ labɛn min ye kumaɲɔgɔnya ni ɲɔgɔnfaamu sabatili kɛnɛ ye n’o bɛ laban diɲɛ bɛɛ seko ni dɔnko dorogoli ma

Ka kogo kari ka bɔ kanw ni ɲɔgɔn cɛ wɛbu kan, o de ye ka sababu bila senkan togodalamɔgɔw ye, cogo min na u bɛ se ka lakodɔn diɲɛ kɔnɔ, ka kumaɲɔgɔnya kɛ, ka ɲɔgɔn kunnafoni walasa ka taabolow sɔrɔ minnu b’a to u bɛ se k’u hakilinaw sabati yiriwa kuntalajan sira fɛ u ka yɔrɔw la, n’o fana ye diɲɛ bɛɛ ka bɔnɔgɔ la sira dɔ ye

Ka kogo kari ka bɔ kanw ni ɲɔgɔn cɛ wɛbu kan, o ye ka kɛlɛ kɛ, walasa tununni min kunsinnen bɛ kan dɔw ma, ka an ka kanw kisi o ma, walasa ka an ka kokɔrɔw labalo

Ka an ka kanw sendon wɛbuko la, o ye ka dusu don an ka kanw kalanbaw la, u k’u wasa don an ka kanw kalanni na halisa, ka dusu don mɔgɔ wɛrɛw la, u k’u sendon u kalanni na walasa u sen bɛ se ka don an ka don o don ɲɛtaasabati porozew la togodaw la

Ka kogo kari k bɔ kanw ni ɲɔgɔn cɛ ani ka ka kɛlɛ kɛ ka bɛɛ se don wɛbuko la dugubaw kɔnɔ ani togodaw la, o ye ka, don o don kɛtaw, togodaw la, jira diɲɛ fan bɛɛ n’o dɔnni fana bɛ dɔ fara diɲɛ kelenya sabatili hakilinaw kan

Aw bɛɛ yen in hakilina ninnu sabatili dɛmɛ, foli b’aw bɛɛ ye. Ala ka san 2010 hɛrɛ di bɛɛ ma.